Sıcak basmaları, uyku bozuklukları, anksiyete… Dünya genelinde ortalama 48-52 yaş arasındaki kadınlar menopoz dönemine girmeleriyle bu semptomlardan şikayetçiler. Menopozdaki kadınların yaşam kalitesini artırma konusunda çalışmalar yürüten, Avrupa’da bu alanda duayen olarak anılan Prof. Dr. Santiago Palacios, 11 Mayıs’ta “Menopozda Non-Hormonal tedavi: Veoza” konferansı kapsamında ilk kez Türkiye’deydi. Menopoz alanında 50 yılı aşkın deneyime sahip Palacios, aynı zamanda İspanya’daki ilk menopoz ünitesinin kurucusu.
İspanya Menopoz Derneği’nin onursal üyesi olan hekim, tıp dünyasında bireyselleştirilmiş tedavi yaklaşımı ve Fezolinetant gibi hormon içermeyen modern ilaçların geliştirilmesinde öncü rol oynamasıyla biliniyor. Palacios’la menopoz dönemi ve yeni tedaviler üzerine konuştuk.
270’den fazla semptom
Ülkenizdeki ilk menopoz ünitesini nasıl kurdunuz, örnek aldığınız bir ülke var mıydı?
Mesleğimin ilk yıllarında, değer verdiğim bir uzman hekim bana “Artık hormonların kemik mineral yoğunluğu ve osteoporoz üzerinde etkili olduğunu destekleyen harika veriler var, takip etmen lazım’ dediğinde açıldı ilk kapı. Kendisinin desteğiyle Glasgow’daki Avrupa’nın ilk menopoz ünitesine gitmem için burs aldım. Bu süreçte menopozun sadece sıcak basması veya halsizlikten ibaret olmadığını, bambaşka bir alan olduğunu kavradım. Örneğin, reseptör denilen bazı proteinler üzerinde çalışan östrojenin sadece rahimde veya memede olmadığını; kemikte, ciltte, beyinde, arterlerde, yani her yerde bulunduğunu fark ettik. Reseptörlerin her yerde olması, östrojenin her yerde etkili olduğu, menopozun da her alanda semptomları olabileceğini bize gösteriyordu. Nitekim şu an menopozla ilgili tanımlanmış, terleme, yorgunluk, uyku bozuklukları, anksiyete gibi 270'den fazla semptom var. Yani menopoz döneminin önemi sebep olduğu 270 semptomda gizli.
Hepsiyle ilgili araştırmalar yapıyoruz.
Alzheimer ve osteoropoz riskiyle ilgili araştırmalar da bunlardan bazıları değil mi?
Kesinlikle. Menopozda semptomların ortaya çıkışına göre üç farklı aşama olduğunu söyleriz. Menopoz döneminde ilk 10 yıl, ateş basması, uyku bozuklukları ile ilgili semptomlar çıkar. İkinci aşama, menopozdan 5 yıl sonrasıdır, idrar kaçırma gibi belirtiler görülür. 10 yıl sonrasında ise osteoporoz, bilişse gerileme, kardiyovasküler hastalık semptomları artar. Hepsi menopozla ve östradiol seviyesinin dramatik düşüşüyle ilgilidir.
Gelecek kişileştirilmiş tıpta
Siz kliniğinizde nasıl bir tedavi uyguluyorsunuz?
Artık hücresel düzeyde menopoz hormon tedavisine sahibiz. Ancak bunun yanında aynı etkinlikte hormonal olmayan tedavilerimiz de var. İki seçeneğin de kadınların yaşam kalitesini artırma konusundaki kanıt düzeyleri benzer. Biz hastamıza iki seçeneği de sunuyoruz. Hormon tedavisi mi yoksa hormonal olmayan Fezolinetant’ı mı tercih edecekleri onlara bağlı. Fakat burada en önemli kısım, tedaviyi bireyselleştirmek. Örneğin, hormon tedavisine başlayan fakat meme ağrısı sebebiyle tedaviyi bırakmaya karar veren bir kadın düşünün. Hormonların böyle bir etkisi olabiliyor. Böyle bir durumda, bu ağrıyı yapmayan Fezolinetant gibi başka bir tedavi seçmeniz gerektiği bellidir. Fezolinetant, bundan üç yıl önce Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından piyasaya sürüldü. Bu menopozda bir kırılma noktası çünkü sonunda elimizde geleneksel hormon replasman tedavilerinden farklı bir mekanizmayla çalışan, hormonal olmayan bir tedavi oldu. Şu an dünyada yaklaşık 270 bin kadın bunu kullanıyor.
Peki sonraki adım ne, bu alanda nasıl yenilikler bekleniyor?
Gelecek giderek daha fazla kişiselleştirilmiş tıp olacak. Bir yanda kadınların tercihlerini, diğer yanda genetik yapıyı anlayacağız. Kadınların ne tür alışkanlıkları olduğunu göreceğiz ve birçok alanı kapsayacağız. Örneğin, İspanya’da jinekologlar obezite için birçok yeni tedavi reçete ediyorlar. Obezitesi olan menopozdaki kadınla ne yapacağımızı, hipertansiyonu olan hastayla menopozda nasıl ilerleyeceğimizi bileceğiz. Tam olarak bu şekilde, sıcak basmalarına değil, menopozun birçok branşla birlikte ele alınmasına odaklanacağız.
Deneyimlerinize göre, bunca yıldır kadınların menopoz ve bu dönem hakkında sahip olduğu en yaygın yanlış fikirler neydi?
Korku... Ve kadınlar menopozun doğal olduğunu, bu yüzden tedaviye ihtiyaç duymadıklarını düşünüyorlar. “Annem hiçbir tedavi almadan menopozu atlattı, ben niye bununla ilgileneyim?”diyen hastalarımız oldu. Evet menopoz doğaldır, ama ağrı da doğal, ölüm de…Her şey doğal. Önemli olan yaşam kalitesini arttırmak, elimizde imkan varken neden semptomlar üzerinde çalışmayalım? Yeni seçenekleri kullanmamak büyük bir kayıp.
Kaynak: Gazete Oksijen
