Ekran süresinin sağlık üzerindeki etkileri çoğunlukla zihinsel sonuçları üzerinden değerlendirilse de, son araştırmalar akıllı telefonlar ve diğer dijital cihazların vücutta da çeşitli değişikliklere yol açabileceğini ortaya koyuyor.
BBC'nin haberinde yer alan; uzmanlara göre uzun süreli telefon ve ekran kullanımı boyun yapısını değiştirebilir, görme sağlığını olumsuz etkileyebilir, motor becerileri zayıflatabilir ve kas gücünde azalmaya neden olabilir. Bazı uzmanlar ise teknoloji odaklı yaşam tarzının kırışıklık oluşumunu artırabileceğini değerlendiriyor. Ayrıca bu fiziksel değişimlerin bir kısmının bilişsel gerileme ve daha ciddi sağlık sorunlarıyla ilişkili olabileceği belirtiliyor.
Ancak uzmanlar, ekran kullanım alışkanlıklarında yapılacak bazı basit değişikliklerle bu risklerin azaltılabileceğini vurguluyor.
Açık havada vakit geçirmek gözleri koruyabilir
Miyop vakaları onlarca yıldır artış gösteriyor. İlk bakışta bu artışın nedeni olarak ekranlara uzun süre yakından bakmak gösterilse de, ABD'deki Ohio State Üniversitesi Optometri Profesörü Donald Mutti bunun tek başına doğru olmadığını söylüyor.
Mutti ve ekibinin çocukların göz gelişimini 20 yılı aşkın süre boyunca takip ettiği araştırmada, telefon gibi yakın mesafeden yapılan çalışmalar ile miyopi arasında güçlü bir ilişki bulunmadı.
Buna karşılık araştırma, dışarıda geçirilen sürenin koruyucu bir etkiye sahip olabileceğini ortaya koydu. Mutti'ye göre gün ışığı, retinada dopamin salınımını uyararak göz gelişimini olumlu yönde etkiliyor olabilir.
Uzmanlar, teknolojinin insanları daha fazla kapalı ortamda vakit geçirmeye yönlendirdiğini, bunun da dolaylı olarak göz sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor. Bu nedenle daha fazla açık havada zaman geçirilmesi öneriliyor. Bunun uyku düzenine de katkı sağlayabileceği ifade edilirken, güneşin zararlı etkilerine karşı güneş kremi ve güneş gözlüğü kullanılması tavsiye ediliyor.
"Teknoloji boynu" kalıcı değişikliklere yol açabilir
Uzmanlara göre telefona bakarken başın sürekli öne eğilmesi, "tech neck" (teknoloji boynu) olarak adlandırılan duruş bozukluğuna neden olabiliyor.
Bu duruşun boyna yaklaşık 27 kilograma kadar ek yük bindirebildiği, zamanla omurga disklerinde hasar, eklem ve kaslarda yıpranma ile akciğer kapasitesinde azalmaya yol açabileceği belirtiliyor. Ayrıca bu alışkanlığın vücut görünümünü kalıcı olarak değiştirme riski de bulunuyor.
Uzmanlar, gerekli durumlarda doktor kontrolünde egzersiz yapılmasını önerirken, en temel çözümün telefonu göz hizasında ve yaklaşık bir kol mesafesinde kullanmak olduğunu vurguluyor. Aynı öneri bilgisayar ekranları için de geçerli. Ayrıca düzenli ekran molaları verilmesi tavsiye ediliyor.
Boyun kırışıklıklarıyla ilişki henüz kanıtlanmadı
Son yıllarda "tech neck"in boyun kırışıklıklarına neden olup olmadığı da tartışılıyor.
İngiltere'de dermatoloji uzmanı Justine Hextall, sürekli aynı hareketlerin teorik olarak kırışıklık oluşumuna katkı sağlayabileceğini ancak bunu doğrulayan güçlü bilimsel çalışmaların henüz bulunmadığını belirtiyor. Bu nedenle internette satılan "tech neck" ürünlerine temkinli yaklaşılması gerektiğini ifade ediyor.
Öte yandan uzmanlar, özellikle akıllı saatlerin uzun süre çıkarılmadan kullanılmasının farklı cilt sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Saat altında oluşan sıcak ve nemli ortamın mantar oluşumu, tahriş ve egzama riskini artırabileceği; ayrıca cilt bariyerinin zarar görmesiyle nikel, kauçuk, lateks ve akrilat gibi maddelere karşı hassasiyet gelişebileceği belirtiliyor.
Bu nedenle akıllı saatin gün içinde belirli aralıklarla çıkarılması, cildin temiz tutulması ve gerekirse koruyucu bariyer krem kullanılması öneriliyor.
Kavrama gücü düşüyor
Kavrama gücü, genel sağlık durumunun önemli göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor.
Araştırmalar, kavrama gücünün erken ölüm riskini öngörmede kan basıncından bile daha güçlü bir gösterge olabileceğini ortaya koyuyor. Aynı zamanda birçok ülkede, özellikle genç nüfusta kavrama gücünün azaldığı görülüyor.
Almanya Lausitz Tıp Üniversitesi'nden Profesör Johannes Beller, bilgisayar başında geçirilen hareketsiz yaşamın fiziksel kondisyonu olumsuz etkileyebileceğini ve bunun kavrama gücündeki düşüşe katkıda bulunabileceğini belirtiyor.
Uzmanlar, yalnızca el kaslarını değil genel fiziksel kondisyonu güçlendirecek düzenli egzersizlerin bu açıdan önemli olduğunu vurguluyor.
Motor beceriler de etkilenebiliyor
Araştırmalar, yoğun teknoloji kullanımının motor beceriler üzerinde de etkili olabileceğini gösteriyor.
Almanya Regensburg Üniversitesi'nden gelişim psikolojisi ve eğitim profesörü Sebastian Suggate'e göre dijital cihazlar tıklama ve kaydırma gibi belirli becerileri geliştirebilse de, özellikle ince motor beceriler açısından genel tablo olumsuz.
Çocuklar üzerinde yapılan araştırmalar, ekran süresi arttıkça motor becerilerin zayıflayabildiğini ortaya koyuyor. Bu durum, motor beceriler ile bilişsel ve akademik gelişim arasındaki ilişki nedeniyle daha da önem kazanıyor.
Bununla birlikte uzmanlar, ekranların tamamen yasaklanmasını önermiyor. Bunun yerine günlük yaşamda yemek yapmak, el işiyle uğraşmak, sanat faaliyetlerine katılmak, müzik aleti çalmak veya elle yazı yazmak gibi fiziksel becerileri destekleyen aktivitelere daha fazla yer verilmesini tavsiye ediyor.
Uzmanlara göre teknoloji kullanımının etkileri bireysel düzeyde çoğunlukla sınırlı olsa da, uzun vadede ve toplum genelinde biriktiğinde hem fiziksel hem de bilişsel sağlık açısından önemli sonuçlar doğurabilir.
Kaynak: Gazete Oksijen
