İspanya’da son beş yılda kurulan rüzgar türbinleri ve güneş panelleri sayesinde hanelerin elektrik faturalarında aylık ortalama 10 euro tasarruf sağlandığı ortaya çıktı.
The Guardian'ın haberinde yer alan; iklim düşünce kuruluşu Ember tarafından hazırlanan rapora göre, elektrik maliyetleri hala 2021’de olduğu gibi doğal gaz fiyatlarına sıkı şekilde bağlı olsaydı, enerji faturaları bugün yüzde 19 daha yüksek olacaktı.
Raporda, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinden bu yana İspanya’nın yenilenebilir enerji yatırımlarını stratejik biçimde artırmasının, İran savaşı nedeniyle yükselen fosil yakıt fiyatlarının etkisini haneler açısından sınırladığı belirtildi.
Ember analisti ve raporun başyazarı Chris Rosslowe, “Doğal gaz fiyatlarında kısa süre önce yüzde 60’lık bir artış yaşandı ancak İspanya’daki elektrik faturaları buna neredeyse hiç tepki vermedi, hatta nisan ayında bir miktar düştü” dedi.
Rosslowe, “Bu durum, önceki gaz krizine kıyasla çok net bir farklılık ortaya koyuyor. O dönemde elektrik faturaları gaz fiyatlarındaki artışa anında tepki vererek yükseliyordu” ifadelerini kullandı.
Doğal gazın elektrik fiyatı üzerindeki etkisi azaldı
Fosil gaz yakılarak elektrik üretilmesi, karbon emisyonlarının yol açtığı sağlık maliyetleri hesaba katılmasa bile Avrupa’daki en pahalı üretim yöntemlerinden biri olarak görülüyor.
Analize göre, İspanya’da doğal gazın elektrik fiyatlarını belirlediği saatlerin oranı 2021’de yüzde 52 seviyesindeyken, 2026’nın ilk beş ayında yüzde 9’a geriledi. Avrupa’nın en yüksek toptan elektrik fiyatlarına sahip ülkesi olan İtalya’da ise doğal gaz fiyatları elektriği zamanın yüzde 75’inde etkilemeye devam ediyor.
Raporda, İspanya’da elektrik fiyatlarının 2021’in ilk yarısında Avrupa’daki gaz fiyatlarıyla paralel olarak yaklaşık yüzde 50 yükseldiği, ancak 2026’da doğal gaz fiyatlarındaki artışlardan “büyük ölçüde etkilenmediği” belirtildi.
Toptan gaz piyasalarındaki dalgalanmaların etkisinin yalnızca, yüksek miktarda doğal gazın yakılmasının gerektiği sınırlı dönemlerde fiyat zirveleri şeklinde görüldüğü ifade edildi.
“İspanya ve Portekiz erken dönüşümün meyvelerini topluyor”
Araştırmada yer almayan ancak kendi çalışmalarının da benzer sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Northwestern Üniversitesi Enerji Ekonomisti Mar Reguant, iddialı enerji politikalarının İspanya’nın sahip olduğu avantajlardan yararlanmasını sağladığını söyledi.
Reguant, Avrupa’nın geri kalanına kıyasla İspanya’nın güçlü rüzgar potansiyeline, “eşsiz güneş enerjisi kaynaklarına” ve önceden kurulmuş pompajlı hidroelektrik depolama altyapısına sahip olduğuna dikkat çekti.
“İspanya ve Portekiz’in enerji dönüşümüne erken başlamalarının büyük faydasını gördüğü konusunda hiçbir şüphe yok” diyen Reguant, “İber Yarımadası ayrıcalıklı bir konumda bulunuyor ve bu avantajı akıllıca değerlendirdi” değerlendirmesinde bulundu.
İspanya’da rüzgar ve güneş enerjisinin elektrik üretimindeki payı 2021’de yüzde 33 seviyesindeyken, bu oran 2025 itibarıyla yüzde 42’ye yükseldi.
Diğer ülkelerde etkiler daha sınırlı kaldı
Yenilenebilir enerji kapasitesini hızlı biçimde artıran diğer Avrupa ülkelerinde ise tüketicilere yansıyan faydaların daha sınırlı olduğu görüldü.
Örneğin Almanya’da rüzgar ve güneş enerjisinin elektrik üretimindeki payı son beş yılda yüzde 28’den yüzde 45’e yükseldi. Ancak burada yenilenebilir kaynaklar daha çok kömür ve nükleer enerji gibi diğer üretim türlerinin yerini aldığı için tüketici faturalarındaki etkisi daha düşük kaldı.
Mart ve nisan 2026 verilerinin kullanıldığı analizde, İspanyol hanelerinin yaklaşık üçte biri tarafından kullanılan düzenlenmiş elektrik tarifesi esas alındı. Son beş yılda devreye alınan yenilenebilir enerji tesislerinin kurulmadığı varsayımıyla olası fatura tutarları da hesaplandı.
Araştırmada, yenilenebilir enerji üretiminin fazla ya da yetersiz olduğu dönemlerde ortaya çıkan dengeleme maliyetleri dikkate alınırken, farklı enerji üretim yöntemlerinin toplum üzerindeki dolaylı maliyetleri hesaba katılmadı. Bunlar arasında fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin yol açtığı sağlık harcamaları da yer alıyor.
Uzmanlar: Daha fazla yatırım gerekiyor
Çalışmada yer almayan Bask merkezli teknoloji kuruluşu Tecnalia’da kıdemli enerji planlama araştırmacısı olarak görev yapan Dr. Diego García Gusano ise İspanya’daki doğal gaz santrallerinin hala kritik saatlerde elektrik fiyatlarını belirlediğini söyledi.
Gusano’ya göre, sık sık görülen çok düşük elektrik fiyatları, yeni yenilenebilir enerji yatırımları için gerekli teşvikleri de zayıflatıyor.
Enerji depolama sistemlerinin yavaş yaygınlaşması ve elektrik talebindeki esnekliğin sınırlı olması nedeniyle sistemin fazla yenilenebilir enerji üretimini verimli şekilde değerlendiremediğini belirten Gusano, bunun mevcut durumu daha da ağırlaştırdığını ifade etti.
“İspanya, doğal gaz fiyat şoklarına diğer birçok ülkeden daha az maruz kalıyor ancak tamamen bağışık değil” diyen Gusano, “Yenilenebilir enerjiye yapılan yatırım son derece doğru bir tercih. Ancak bu tercihin geçici değil kalıcı bir yapıya dönüşmesi için çok daha fazlasının yapılması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.
Kaynak: Gazete Oksijen
