16 Mart 2026, Pazartesi
Haber Giriş: 16.03.2026 18:58 | Son Güncelleme: 16.03.2026 19:20

İlber Ortaylı'ya özel tarih manzumesi: Portresinin yanındaki Osmanlıca tablo ne anlama geliyor?

Tarihçi, akademisyen ve yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı için uzun yıllar ders verdiği Galatasaray Üniversitesi'nde düzenlenen cenaze töreninde, Ortaylı'nın portresinin yanında bulunan tablo dikkati çekti
İlber Ortaylı'ya özel tarih manzumesi: Portresinin yanındaki Osmanlıca tablo ne anlama geliyor?
A+ Yazı Boyutunu Büyüt A- Yazı Boyutunu Küçült

Levha, klasik edebiyat geleneğinde vefat eden önemli şahsiyetler için yazılan "tarih manzumesi" (tarih düşürme) geleneğinin modern bir örneği olarak değerlendirilerek, Ortaylı’nın ilmi mirasına duyulan saygının sembolü olarak yorumlandı.

Törende, akademisyen Mustafa Kara tarafından ebcet hesabı kullanılarak kaleme alınan ve hattat Mahmut Şahin tarafından levha hâline getirilen dizeler de okundu.

Programda konuşan üniversitenin rektörü Abdurrahman Muhammed Uludağ, sözleri şöyle açıkladı:

"Mütebahhir tarihçiye dua
Doğu batıyı bilene dua
Bir kalem çıktı söyledi tarih
Rahmetli Ortaylı Beğe dua"

Bu dizeler, klasik Türk edebiyatı geleneğinde bir şahsın vefatının ardından duyulan derin saygıyı ve onun ilmi kimliğini özetleyen bir "Tarih Manzumesi" niteliğindedir. Bu levha, İlber Ortaylı'nın vefatı için özel olarak hazırlanmış bir "tarih manzumesi"dir. Şiirsel diliyle şu anlamı taşır:

Mütebahhir tarihçiye dua: "Mütebahhir", kelime anlamıyla "derya gibi, engin bilgili" demektir. Kişinin sadece tarih bildiğini değil, bu ilmin içinde kaybolacak kadar derinleştiğini ifade eder.

Doğu batıyı bilene dua: Bu satır, entelektüel köprüyü temsil eder. Hem Doğu medeniyetinin (Osmanlı-İslam) kaynaklarına hem de Batı dünyasının metodolojisine ve dillerine hakimiyetine vurgu yapar.

Bir kalem çıktı söyledi tarih: Klasik şiirde "tarih düşürmek" (Ebced hesabı) bir sanattır. Bu satırda yer alan sözler, "Öyle güçlü ve yetkin bir kalem (alim) bu dünyadan geçti ki, onun yazdıkları ve arkasında bıraktığı isim, artık tarihin bizzat kendisi haline geldi; kalem son sözünü söyledi ve zamanı mühürledi" manasına gelir.

Rahmetli Ortaylı Beğe dua: Son mısra, hürmet ve rahmet dileğiyle hem ailenin şerefine (Ortaylı soyadı) hem de şahsın kendisine veda eder.