Kabarık saçlar, vatkalı ceketler ve veri riski: 80’ler filtresinin arkasında ne var?

Bir tutam kabarık saç, biraz vatka, sıcak stüdyo ışığı ve bolca film greni... Sosyal medyanın son gözdesi #80lerchallenge, kullanıcıların bugünkü fotoğraflarını yapay zeka yardımıyla 1980’lerden kalmış portrelere dönüştürüyor.

Ortaya çıkan görüntüler eğlenceli olsa da fotoğrafı yüklerken yalnızca saç modelinizi değiştirmeyebilirsiniz; yüzünüzün ve kimi zaman farkında olmadığınız başka bilgilerin de bulunduğu bir dosyayı yapay zeka hizmetine teslim ediyor olabilirsiniz.

Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), akımın hızla yayılması üzerine kullanıcıları dijital mahremiyet konusunda uyardı. Kurum, bu tür uygulamaların fotoğraflar üzerinden biyometrik verilerin işlenmesine neden olabileceğine dikkat çekerek görüntü yüklemeden önce uygulamanın hangi verilere eriştiğinin ve bu verileri hangi amaçlarla kullanabileceğinin kontrol edilmesini istedi.

KVKK mesajını, “Hatıralar yaşasın, size ait olan sizde kalsın” sözleriyle tamamladı.

Fotoğrafta gördüğünüzden daha fazlası var

Bir fotoğraf yalnızca yüzünüzden ibaret değil. Dosyanın içinde çekim tarihi, kullanılan cihaz ve bazı durumlarda konum gibi meta veriler bulunabiliyor. Arka plandaki ev numarası, sokak tabelası, araç plakası, iş yeri veya kadraja giren başka kişiler de istemeden paylaşılan bilgiler arasında yer alabiliyor.

Bu nedenle yapay zekaya sıradan bir selfie yüklemek, fotoğrafın yalnızca telefonunuzda duran kopyasına sahip olmaktan farklı. Görüntünün bir kopyası kullandığınız hizmete aktarılıyor ve o platformun veri saklama, silme ve model geliştirme kurallarına tabi hâle geliyor.

Bu durum, yüklenen her fotoğrafın otomatik olarak bir yapay zeka modelinin eğitiminde kullanılacağı anlamına gelmiyor. Verilerin nasıl değerlendirileceği kullanılan ürünün türüne ve hesabın gizlilik ayarlarına göre değişiyor.

ChatGPT’ye yüklenen fotoğrafa ne oluyor?

ChatGPT’ye yüklenen bir fotoğraf, o sohbetin parçası hâline geliyor. OpenAI’ın resmi açıklamasına göre bireysel hesaplarda yeni konuşmaların model geliştirmek amacıyla kullanılmasını istemeyen kullanıcılar, “Ayarlar” bölümündeki “Veri Kontrolleri” menüsünden “Modeli herkes için iyileştir” seçeneğini kapatabiliyor. Bu ayar kapatıldığında sohbetler geçmişte görünmeye devam ediyor ancak model eğitiminde kullanılmıyor.

Bir başka seçenek de Geçici Sohbet kullanmak. OpenAI’ın açıklamasına göre geçici sohbetler geçmişte görünmüyor, hafıza oluşturmuyor ve modellerin geliştirilmesinde kullanılmıyor. Güvenlik amacıyla bir kopyası 30 güne kadar tutulabilen bu sohbetler daha sonra sistemlerden siliniyor.

KVKK ve uzmanlar ne öneriyor?

KVKK’nın ilk tavsiyesi, fotoğraf yüklemeden önce uygulamanın hangi verilere eriştiğini ve bunları ne amaçla kullanabileceğini öğrenmek. NDTV ve LiveMint’in gizlilik haberlerinde aktarılan diğer önlemler ise şöyle:

• Fotoğrafın arka planındaki ev numarası, plaka, iş yeri ve benzeri ayrıntıları kırpmak veya bulanıklaştırmak.
• Konum başta olmak üzere dosyaya eklenmiş meta verileri kontrol etmek.
• Kimlik belgesi, sağlık kaydı ve mahrem görüntüler gibi hassas içerikleri yüklememek.
• Başka kişilerin, özellikle çocukların fotoğraflarını izin almadan kullanmamak.
• Kullanılan yapay zeka hizmetinin veri saklama ve model geliştirme ayarlarını incelemek.
• ChatGPT’de gerekirse “Modeli herkes için iyileştir” seçeneğini kapatmak veya Geçici Sohbet’i kullanmak.

80’ler filtresi birkaç gün sonra sosyal medya akışından kaybolabilir. Fotoğrafın dijital kopyası ise kullanılan hizmetin veri saklama ve silme politikalarına daha uzun süre tabi olabilir. Dolayısıyla vatkalı ceketi ve kabarık saçları seçmeden önce arka plandaki plakayı gizlemek, nostaljinin tadını kaçırmaz.