Osmanlılar Avrupa’da (III): Paris’te Batı’yla ilk yüzleşme

Bu hafta Padişah Abdülaziz, şehzadeler Abdülhamid, Murad ve Yusuf İzzettin’in Avrupa seyahatinin Fransa bölümünün sonunu aktarmak istiyorum. Bu seyahat tarihimizde önemli bir yer tutuyor. Çünkü hanedan Avrupa’daki gelişmeleri ilk kez, gözüyle görüyor ve aradaki farkın çok açılmış olduğunu görerek derin bir üzüntüye kapılıyor. O kadar ki, seyahat dönüşünde İstanbul’da, Şeyhülislam’ın da hazır bulunduğu bir değerlendirme toplantısında Şehremini Ömer Faiz Efendi, “İslam’ı bile onlardan tekrar öğrenmemiz lazım. Çünkü İslam’ı daha iyi uyguluyorlar’’ diyecek kadara ileri gidiyor. Osmanlı’nın yüzyıllarca hakir gördüğü “Batı’’, gözlerinde yeni bir anlam kazanıyor. Alaturka-alafranga ayrımının iyice belirginleştiği bir dönüm noktasıdır bu seyahat. Kaplanın Sırtında romanımda, II. Abdülhamid’in ağzından anlattığım bu bölümler belgelere, tanıklıklara dayalıdır. Hayali değildir.