New York eyaletinin Ithaca kentinde yer alan East Lawn Mezarlığı'nın toprağının altında, yaklaşık 5,5 milyon bireyden oluşan dev bir yeraltı arı kolonisi tespit edildi.
Cornell Üniversitesi araştırmacılarının Nisan ayında Apidologie dergisinde yayımladığı çalışma, bugüne dek belgelenen en büyük yeraltı arı topluluklarından birini kayıt altına alıyor. Yaklaşık 5 dönümlük bir alanda yaşayan koloni, bölgedeki meyve bahçeleri için kritik bir tozlaşma kaynağı işlevi görürken, tarihi kentsel alanların biyoçeşitlilik açısından taşıdığı beklenmedik önemi de gözler önüne seriyor.
Koloni, bir sabah yürüyüşünde keşfedildi
WIRED Italia'nın haberine göre keşfin başlangıç noktası, sıradan bir sabah yürüyüşüydü. 2022 baharında Cornell Üniversitesi'nin entomoloji bölümünde laboratuvar teknisyeni olarak görev yapan Rachel Fordyce, işe giderken alışılmadık yoğunlukta böcek hareketliliği fark etti.
Topladığı örnekleri aynı üniversiteden entomolog Bryan Danforth'a götüren Fordyce, türün Andrena regularis — yaygın adıyla madenci arısı — olduğunu öğrendi. Bal arısından farklı olarak yalnız yaşayan bu tür, toprağa tünel kazarak yuva kuruyor. Tarihi kayıtlar, 1878'de kurulan mezarlıkta bu türün varlığının en az 20. yüzyılın başlarına dayandığına işaret ediyor.
200'den fazla evcil kovana denk
Koloninin büyüklüğünü hesaplamak için bilim insanları, 2023 yılının Mart sonu ile Mayıs ortası arasında mezarlığa 10 tuzak kurdu. Her biri bir metrekareden küçük olan bu tuzaklar, topraktan çıkan böcekleri cam kaplara yönlendirdi. Örnekleme sürecinde arı, böcek ve sinek dahil 16 farklı türe ait 3.000'den fazla böcek yakalandı; bunların büyük çoğunluğu Andrena regularis'ti.
Tuzaklarda ölçülen yoğunluktan yola çıkılarak yapılan hesaplamalarda toplam popülasyon 3 ila 8 milyon arasında tahmin edildi; ortalama değer ise 5,5 milyon olarak belirlendi. Bu rakam, 200'den fazla evcil bal arısı kovanına eşdeğer bir büyüklüğe karşılık geliyor.
Bilim dünyası için yeni bulgular
Araştırma, daha önce üzerinde fazla çalışılmamış bu türe ilişkin yeni biyolojik veriler de ortaya koydu. Tuzaklar, erkelerin Nisan ayının ilk ılık günlerinde dişilerden birkaç gün önce toprak yüzeyine çıktığını gösterdi; bu strateji, çiftleşme olanaklarını en üst düzeye çıkarmaya yönelik evrimsel bir uyum olarak değerlendiriliyor.
Dişiler daha sonra yuva kazarak pollen ve nektarla dolu hücreler içine yumurta bırakıyor. Türün öne çıkan bir özelliği, kışı erişkin birey olarak toprak altında geçirmesi; bu sayede ilkbaharın ilk günlerinde, tam da yakın çevredeki Cornell Üniversitesi meyve bahçelerindeki elma ağaçlarının çiçek açmasıyla eş zamanlı olarak aktif hale gelebiliyor. İzleme süreci ayrıca kolonideki karmaşık ekolojik dinamikleri de gözler önüne serdi: Nomada imbricata türü arıların, yumurtalarını ev sahibi türün yuvalarına bırakarak asıl larvaların besinini tükettiği asalak ilişkileri de belgelendi.
Bulgular, vahşi arıların yuvalama alanlarının korunması gerekliliğine dikkat çekiyor. Yeraltında yaşayan yalnız türler, tüm vahşi arı türlerinin yüzde 75'ini oluşturuyor. East Lawn gibi eski kentsel mezarlıklar bu türler için elverişli koşullar sunuyor: kolay kazılabilen kumlu topraklar, pestisit yokluğu ve yoğun tarım ya da yapılaşmanın yol açtığı derin bozulmalardan uzak bir çevre. Bu ölçekteki popülasyonların beton döküm veya yol çalışmaları gibi müdahalelerle yanlışlıkla yok edilmesini önlemek amacıyla çalışmanın yazarları küresel bir vatandaş bilimi girişimi başlattı. Proje, yaşam alanı parçalanması bu hayati tozlaşıcıların varlığını tehdit etmeden önce yeraltı arı topluluklarının tespit edilip korunabilmesi için halkı gözlemlerini bildirmeye davet ediyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
