ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio Kathimerini'ye verdiği röportajda Türkiye ile Yunanistan arasında bir çatışma çıkmasını “düşünülemez” olarak nitelendirdi.
Rubio, Kıbrıs ile elektrik bağlantısını sağlayacak kablo projesi nedeniyle yaşanabilecek olası bir krizi önlemek için ABD’nin diplomatik kanallardan devreye gireceğini ve “projenin bizim açımızdan ne kadar önemli olduğunu tüm taraflara anlatacağını” söyledi.
Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarını yeniden satın alabilmesi için Washington’dan beklediği onay konusunda da konuşan Rubio, Başkan Donald Trump’ın Türkiye’nin daha önce parasını ödediği uçakları teslim almasını istediğini belirtti.
Rubio, ABD yasalarının açık olduğunu ve Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemleriyle ilgili sorun çözülmeden bunun mümkün olmadığını ifade etti.
Rubio ayrıca, Yunanistan’ın kendi F-35’leri için İsrail’in satın aldığı sistemlere benzer gelişmiş füzeler tedarik etme talebinin ABD kurumları tarafından değerlendirildiğini ve nihai kararı Trump’ın vereceğini söyledi.
“Yunanistan’a mümkün olan en kısa sürede gelmeliydik”
"Buraya mümkün olan en kısa sürede gelmemiz gerekiyordu. Bir ülkede büyükelçimiz bulunmuyorsa o ülkeye seyahat etmiyorum. Artık burada büyükelçilerimiz var ve bu da kararımda rol oynadı.
Yunanistan ile ilişkimiz derin ve uzun yıllara dayanıyor. Geçmişte başbakan ve dışişleri bakanıyla bazı uluslararası toplantılarda görüşme fırsatımız oldu. Ayrıca kendilerini ABD’de ikili görüşmeler için ağırladık.
Gelecekte buraya birçok kez daha gelmeyi umuyorum. Çünkü ABD-Yunanistan ilişkileri uzun süredir yakından ilgilendiğim bir alan. Senatör olduğum dönemde buraya gelme fırsatım hiç olmadı ancak senatörlük dönemimden bu yana bu konuyla ilgileniyorum ve halen de ilgilenmeye devam ediyorum."
“Enerji tedarikinde çeşitliliğe ihtiyacımız var”
"Son aylarda netleşen bir konu varsa o da dünyanın enerji tedarik biçimini çeşitlendirmemiz gerektiğidir. Rusya-Ukrayna savaşı, İran ile Hürmüz Boğazı’nda yaşananlar ve Kızıldeniz’de Husiler nedeniyle meydana gelen gelişmeler bunu bize bir kez daha hatırlatıyor.
Tedarik zincirlerimizde çeşitliliğe ihtiyacımız var. Bu bizim için çok önemli bir öncelik ve ABD ile Yunanistan’ın çıkarlarının nasıl örtüştüğüne ilişkin bir başka örnek.
Dolayısıyla bu konuya büyük önem veriyoruz. Bazı olası engellerin ve önümüzde duran bazı sorunların bulunduğunu biliyoruz.
Diplomatik çabalarımızı, bunun bizim için ne kadar önemli olduğunu ve neden önemli olduğunu tüm taraflara hatırlatmak için kullanmayı planlıyoruz. Umarım çözüm yolları bulabiliriz.
Az önce düzenlediğim basın toplantısında da söylediğim gibi, bu meselelerden bazılarını medya üzerinden çözmek açıkça en doğru yöntem değil. Bunların diplomatik zeminde, özel görüşmeler yoluyla ve sessiz biçimde ele alınması daha iyi.
Bu konu son derece önemli. Çünkü birçok ülkenin verdiği taahhütlere öncelik vermemiz gerekiyor."
“Diplomasi özel görüşmeler yoluyla daha iyi işliyor”
Soru: Başkan Trump’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan ile kişisel bir ilişkisi var. Siz de bölgede oldukça aktifsiniz. Sizin tarafınızdan bir arabuluculuk görecek miyiz?
"Hassas konuları medya önünde konuşmaktan her zaman kaçınıyorum. Çünkü bu, sorunların çözümünü zorlaştırıyor.
Bununla birlikte Türkiye ile sürekli temas halindeyiz. Türkiye bir NATO üyesi ve geçmişte Rusya ile Ukrayna arasındaki görüşmelere ev sahipliği yapmak gibi birçok başka konuda da rol oynadı.
Türkiye ile ilişkimize yatırım yaptık. Belki de bu yatırım, söz konusu görüşmeler konusunda bize yardımcı olur.
Bu tür meselelerde açıklama yapmak istiyorsanız açıklama yapabilirsiniz. Ancak bir çözüme ulaşmak istiyorsanız, çoğu zaman bunları doğrudan ve özel görüşmeler çerçevesinde ele almak daha iyi olur. Diplomasi bu şekilde daha iyi işliyor."
“Türkiye ile Yunanistan arasında çatışma çıkması benim için düşünülemez”
Soru: Geçmişte sizin seleflerinizin çoğuna yönelttiğim bir soru var. Türkiye ile Ege veya Kıbrıs konusunda işler kötüye giderse ABD’nin herhangi bir taahhüdü olacak mı? Ciddi bir tırmanmayı önlemek için müdahale eder misiniz?
"Böyle bir şeyin yaşanması benim için düşünülemez.
Bunlar NATO içinde müttefik ve ortak olan iki ülke. Dolayısıyla böyle bir şey kesinlikle yaşanmamalı.
Bu hiç kimse için iyi olmaz. Ne Türkiye için ne Yunanistan için ne de ABD için. Bunun benim açımdan düşünülemez bir durum olduğunu söyleyebilirim. Bunun yaşanmasına hiçbir zaman izin veremeyiz ve yaşanacağına da inanmıyorum."
F-35 konusunda S-400 şartı
Soru: En önemli ve en hassas konulardan biri Türkiye’nin F-35 uçaklarını alıp alamayacağı. Siz senatörken CAATSA yasasının çıkarılmasını desteklemiştiniz. Şimdi değerlendirmeyle?
"Durum şu şekilde: Birincisi, Türkiye NATO üyesi.
İkincisi, Başkan Trump, mümkün olması halinde uçakların teslimatının yapılmasını istediğini ifade etti. Çünkü Türk tarafı bu uçakların bazıları için daha önce ödeme yaptı.
Elbette bu uçakların teslim edilmesinin bugün itibarıyla gerçekleşmesine daha yıllar var. Bunlar için ödeme zaten yapılmış durumda.
Bununla birlikte ABD Kongresi tarafından çıkarılmış bir yasa var. Ayrıca NDAA yasasında (ABD ordusunun bütçesini ve politikalarını belirleyen yasa) çok sıkı şartlar getiren bir hüküm bulunuyor.
Dolayısıyla bu şartlar yerine getirilene kadar satış gerçekleştirilemez. Bu durum Türk tarafına bildirildi. Onlar da bunun farkında ve çözüm bulmaya çalıştıklarını düşünüyorum.
Mesele S-400 sistemi etrafında şekilleniyor. Dolayısıyla şu anda bu konu çözülebilmiş değil ve hukuken, mesele çözülene kadar uçakların devri mümkün değil.
Belki nihayetinde bir çözüm bulunabilir. Bunun nasıl yapılabileceğine ilişkin çeşitli seçenekler de var. Şu anda mesele henüz çözülmüş değil."
Yunanistan-İsrail ilişkileri
"Bu ilişkiye olumlu bakıyoruz. Açıkçası burada karşı karşıya olduğumuz zorluk yalnızca İsrail ile ilişkimizden ibaret değil. Aynı zamanda İsrail ile bu kadar olumlu bir ilişkiye sahip olmayan diğer Orta Doğu ülkeleriyle iyi ilişkilerimizi nasıl sürdüreceğimiz de önemli.
Biz de aynı zorlukla karşı karşıyayız. İsrail ile ilişkimizin yönetilmesi önemli.
Bu ilişki derin ve tarihsel bir ilişki. Bugün sizinle, tüm zamanların en korkunç terör saldırılarından birinin üçüncü yıl dönümünde konuşuyorum. Bu saldırı yalnızca İsrail’i değil, gerçekten bütün dünyayı değiştirdi.
Dolayısıyla bu, yatırım yaptığımız önemli bir ilişki.
Elbette bu ilişkiyi, İsrail çevresindeki gelişmelerden etkilenen Suriye ve Lübnan gibi bölgeleri de dikkate alarak yönetmemiz gerekiyor.
Bildiğiniz gibi bölgedeki tüm ülkelerle temas halindeyiz. Yunanistan’ın da bu çerçevede benzer bir rol oynamaya çalıştığını düşünüyorum. Yani İsrail ile güçlü ilişkilerini korurken aynı zamanda bölgedeki diğer birçok ülkeyle de güçlü ilişkiler sürdürüyor."
Atina'nın F-35'lere İsrail mühimmatı entegre etme isteği
"Henüz resmi bir yanıt yok. Konu çok ciddi biçimde değerlendiriliyor. Açıkçası Yunanistan gibi bir ülke savunma alanında bizim için önemli bir müttefik.
Savunma alanında zaten yüksek düzeyde birlikte çalışabilirliğe sahibiz. Yunanistan, bölgede varlığımızın tehdit altında olduğu dönemlerde çok güçlü bir savunma tutumu benimsedi.
Bu nedenle talebi özel bir dikkatle değerlendireceğiz. Ancak doğal olarak karar, birden fazla kurumun dahil olduğu bir süreç üzerinden alınıyor.
Nihai karar başkana ait. Bununla birlikte Savaş Bakanlığı'nın tavsiyelerini de elbette dikkate almak istiyoruz."
Kaynak: Gazete Oksijen
