İran’ın Irak sınırına yakın kuzey bölgelerinde onlarca askeri nokta, sınır karakolu ve polis merkezi yoğun hava saldırılarının hedefi oldu. Bölgedeki gelişmeler, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yeni bir cephe açma hazırlığında olabileceği yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.
Washington’daki görüşmelere yakın bir ABD’li yetkiliye göre ABD, Irak’ın kuzeyinden İran’a geçmesi halinde Kürt Peşmerge güçlerine hava desteği sağlamaya hazır.
İsrail ordusundan bir sözcü de hava kuvvetlerinin “İran’ın batısında yoğun operasyonlar yürüttüğünü ve Tahran’a yönelik hareket alanı oluşturmayı hedeflediğini” açıkladı.
Associated Press’e konuşan Kürt yetkililer ise Irak’ın kuzeyindeki İranlı Kürt muhalif grupların İran içinde sınır ötesi bir operasyon ihtimaline hazırlandığını ve ABD’nin Irak Kürtlerinden bu gruplara destek vermesini istediğini söyledi.
Irak Kürdistanı’nda faaliyet gösteren Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK) yetkililerinden Halil Nadiri, bazı birliklerin İran sınırına yakın Süleymaniye bölgesine konuşlandırıldığını ve hazır beklediğini doğruladı. Nadiri, ABD’li yetkililerin olası bir operasyon konusunda Kürt muhalif gruplarla temas kurduğunu da belirtti.
Beluç gruplar da harekete geçti
Yerel kaynaklara göre Pakistan’daki dağlık bölgelerde faaliyet gösteren Tahran karşıtı Beluç militan gruplar da İran sınırını geçerek ülke içinde hareketlenmeye başladı.
Uzmanlar ise İran’daki farklı etnik grupların silahlı hareketlerinin desteklenmesinin “arı kovanına çomak sokmak” anlamına gelebileceğini ve ülkeyi kaotik bir iç savaş riskine sürükleyebileceğini söylüyor.
ABD medyasına göre Donald Trump bu hafta Irak’ın kuzeyinde bulunan iki İranlı Kürt grubun lideriyle telefon görüşmesi yaptı ve rejime karşı silahlı mücadeleye hazır gruplara destek vermeye açık olduğunu dile getirdi.
Gizli operasyonlar artıyor
Eski istihbarat ve savunma yetkililerine göre İran’ın kuzeybatısında, Kürt nüfusun yoğun olduğu bölgelerde gizli operasyonlar geçen yaz İran-İsrail arasında yaşanan kısa savaşın ardından hız kazandı.
Ocak ayında İran Devrim Muhafızları ile Irak ve Türkiye’den İran’a giren Kürt Peşmerge grupları arasında çatışmalar yaşandığı bildirilmişti. İki hafta önce ise İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDPI) öncülüğünde beş Kürt muhalif örgüt, Tahran’daki rejimi devirmeyi hedefleyen yeni bir koalisyon kurduklarını açıkladı.
KDPI lideri Mustafa Hicri’nin İran askerlerine “görevlerini bırakıp ailelerine dönmeleri” çağrısı yaptığı bildirildi. Parti yetkilileri, bu çağrının ABD ve İsrail’in askeri hedeflere yönelik saldırıları nedeniyle askerlerin hayatının risk altında olduğu gerekçesiyle yapıldığını söyledi.
ABD’nin eski stratejisi
ABD daha önce Irak’ın 2003’teki işgalinde ve 2014–2019 arasında IŞİD’e karşı yürütülen operasyonlarda Kürt güçlerini yerel müttefik olarak kullanmıştı.
Bazı eski ABD savunma yetkilileri, İran-Irak sınırındaki son hava saldırılarının Kürt savaşçıların İran içine geçebileceği “erişim noktaları” oluşturmayı amaçladığını düşünüyor.
Bu strateji, küçük Amerikan özel kuvvetleri veya CIA ekiplerinin yerel güçlerle birlikte çalışarak hava saldırılarını yönlendirmesine dayanıyor. Benzer taktikler Afganistan’da 2001’de ve IŞİD’e karşı yürütülen operasyonlarda uygulanmıştı.
Ancak ABD’li yetkililer Kürt Peşmerge güçlerinin İran ordusu ve Devrim Muhafızlarıyla doğrudan savaşabilecek kapasitede olmadığına dikkat çekiyor. Bu nedenle hedefin Tahran’a ilerlemekten ziyade İran ordusunu farklı cephelerde oyalamak olduğu değerlendiriliyor.
Bölgesel gerilim riski
İran’daki Kürt nüfusun ülke nüfusunun yüzde 5 ila 10’unu oluşturduğu tahmin ediliyor ve uzun bir ayrılıkçı hareket geçmişi bulunuyor.
Analistler, İran’daki Kürt gruplara destek verilmesinin Türkiye, Irak ve Suriye’deki Kürt nüfus nedeniyle bölgesel gerilimi de artırabileceğini belirtiyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı’nın eski Orta Doğu yetkililerinden Barbara Leaf, böyle bir adımın bölgeyi daha da istikrarsızlaştırabileceği uyarısında bulunarak “Eğer Washington İran’daki Kürtlerle ciddi biçimde oynamaya kalkarsa bir arı kovanını dağıtmış olur. Türkiye başta olmak üzere bölgedeki birçok ülke buna güçlü tepki verecektir" dedi.
Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başbakan Yardımcısı Kubad Talabani ise bölgenin mevcut çatışmanın tarafı olmadığını belirterek tarafsız kalacaklarını açıkladı.
Kaynak: Gazete Oksijen
