Suriye'de akaryakıt fiyatlarındaki keskin artış, Beşar Esad'ın devrilmesinden bu yana görülen en büyük ve en yaygın gösterileri tetikledi.
Suriye hükümetinin cumartesi günü motorin fiyatını yüzde 40 artırarak litre başına 175 Suriye lirasına (1,32 dolar) çıkarmasının ardından göstericiler lastik yaktı ve başkent Şam’ı sanayi merkezi Halep’e bağlayan otoyol dahil önemli yolları kapattı.
Fiyat artışları, yıllardır süren ekonomik krizle mücadele eden Suriyeliler üzerindeki baskıyı daha da artırdı. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’na göre Suriyelilerin yüzde 90’ı yoksulluk sınırının altında yaşıyor. Bu oran, 2011’de Suriye iç savaşı başlamadan önce yaklaşık üçte birdi.
İran savaşı başladığından bu yana açıklanan zamlar içinde en sertlerinden biri olan son düzenlemeyle hükümet, konutlarda ve sanayide kullanılan gazın fiyatını yaklaşık yüzde 9 artırdı. 95 oktan benzinin fiyatı yüzde 28 artışla 195 Suriye lirasına, 90 oktan benzinin fiyatı ise yüzde 26 artışla 185 liraya çıkarıldı.
Göstericiler ayrıca ham petrol taşıyan ve Suriye’nin orta kesimlerindeki rafinerilere giden tanker konvoylarının önünü kesti. Bazı protestocular enerji ve ekonomi bakanları ile Suriye Petrol Şirketi başkanının görevden alınmasını talep etti.
Halep’te Reuters’a konuşan Yasser Salim, “Daha yüksek maaş istemiyoruz. Tek istediğimiz motorin ve diğer yakıt fiyatlarının düşürülmesi” dedi.
Halep’teki protestolara katılan Bassam al-Ali ise doğrudan Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’ya seslenerek mevcut durumun sürdürülemez olduğunu söyledi: “Sınır kapılarından milyonlarca dolar gelir elde ediliyor. Yeni kavşaklar ya da alışveriş merkezleri istemiyoruz. Biz sadece yaşamak istiyoruz.”
Şam'a göre 'geçici bir önlem'
Enerji Bakanlığı Sözcüsü Abdulhamid Salat, pazar günü yaptığı açıklamada fiyat artışlarının küresel tedarik maliyetlerindeki yükseliş ve Suriye’nin ithalata büyük ölçüde bağımlı olmasından kaynaklanan geçici bir önlem olduğunu söyledi. Salat, koşullar değiştikçe fiyatların yeniden aşağı ya da yukarı yönlü güncellenebileceğini belirtti.
Suriye, bu yıl günde yaklaşık 60 bin varil ithal ederek Rus petrolüne büyük ölçüde bağımlı kaldı. Ancak Şam yönetimi Washington’a, Rusya’dan yaptığı petrol alımlarını ciddi ölçüde azaltmaya hazır olduğunu bildirdi.
Rusya’daki rafinerilere yönelik Ukrayna saldırılarının üretimi düşürmesi ve Moskova’yı benzin ile motorin ihracatına kısıtlamalar getirmeye yöneltmesi, Suriye’nin bu tedarik hattı üzerindeki baskıyı giderek artırdı.
Salat, yaptığı açıklamada fiyatların yalnızca ham petrol maliyetlerini değil, rafine ürünlerdeki kıtlığı ve artan rafinaj, nakliye ve tedarik giderlerini de yansıttığını söyledi.
Arz sıkıntısı, ülkenin en büyük tesisi olan Banyas Rafinerisi’nin ilk kapsamlı bakım çalışması nedeniyle üç aydır kapalı olmasıyla daha da ağırlaştı.
Son zamlarla birlikte 95 oktan benzinin fiyatı şubat ayından bu yana yaklaşık yüzde 86 arttı; motorinin fiyatı ise iki kattan fazla yükseldi. Aynı dönemde gösterge Brent petrolünün varil fiyatı 72,48 dolardan 104,61 dolara çıkarak yaklaşık yüzde 44 arttı.
Kaynak: Reuters
