Asya'da giderek daha fazla insanın bekar, çocuksuz veya tek başına yaşamayı tercih etmesi, tüketici profilini yeniden şekillendiriyor.
Çin'de 2025'te 1 trilyon doları aşan "yalnızlık ekonomisi", tek başına yaşayanlara yönelik ürün ve hizmetlerin hızla büyüdüğünü gösterdi.
CNN International'ın haberine göre Rachel Xia, Çin'in merkezindeki Luoyang kentinden ayrılmasının üzerinden geçen 10 yılda tek başına yaşamaya oldukça alıştı.
Hong Kong'da yaşayan 30 yaşındaki Xia, tek başına yemek yemekten, seyahat etmekten ve sinemaya gitmekten çekinmiyor. Hatta Xia, hareketli kentte neredeyse her şeyin tek kişi için düzenlenebildiğini keşfetti.
Tek kişilik market alışverişleri ve yemekler doğrudan kapısına teslim ediliyor. Geçen yıl hayatını kaybeden ragdoll cinsi kedisi Mocha ise sabahları onu uyandıran ve işten eve döndüğünde karşılayan, ona sürekli duygusal destek sağlayan bir yol arkadaşıydı. İçini dökmek istediğinde ise yapay zeka sohbet robotlarına başvurabiliyordu.
Xia konuyla ilgili açıklamasında "Şu anda insanların yalnız yaşaması son derece kolay. Aklıma gelen çoğu şeyi kendi başıma yapma deneyimim oldu" dedi.
Xia, Asyalı tüketicilerin profilini hızla değiştiren ve giderek büyüyen bir grubun parçası. Bu grubu bekar, çocuksuz veya başka nedenlerle tek başına yaşayan insanlar oluşturuyor.
Evlilik, çocuk ve ev sahibi olma hedefleri cazibesini kaybediyor
Birçok Asya ülkesinde geleneksel başarı ölçütleri olan evlilik, çocuk sahibi olmak ve ev sahibi olmak, genç kuşaklar arasındaki cazibesini kaybetti. Bu değişimde konut ve eğitim maliyetlerinin yükselmesi ile toplumsal beklentilerin değişmesi etkili oluyor.
Bölge genelinde doğum oranları rekor düşük seviyelere geriliyor. Hükümetler gelecekteki iş gücünü güvence altına almak amacıyla çiftleri çocuk sahibi olmaya teşvik etmek için nakit ödemeler ve sübvansiyonlar sunuyor ancak bu politikalar büyük ölçüde başarısız oluyor.
Bu sorunun ekonomik açıdan olumlu bir tarafı da bulunuyor:
Nüfuslar küçülürken tek başına yaşayan tüketiciler kendileri için daha fazla harcama yapıyor.
Japonya, Güney Kore ve Çin gibi ülkelerde tek kişilik hanelerin artması, "yalnızlık ekonomisi" veya "tek kişilik ekonomi" olarak adlandırılan yeni bir ekonomik alan yaratıyor.
İnsanlar artık çocuk bezi veya toplu market alışverişleri yapmak yerine evcil hayvanlara, koleksiyonluk oyuncaklara ve yeni deneyimlere daha fazla para harcıyor.
Şirketler de bu eğilimi fark ederek tek başına yaşayan insanların kendilerine ait bir dünya kurmasına yardımcı olan ürün ve hizmetlerden gelir elde etmeye başladı.
Tayvan'daki National Sun Yat-sen Üniversitesi'nde Asya'daki bekar tüketicilerin harcama alışkanlıkları üzerine araştırma yapan Profesör Ming-Hsuan Lee, "Sabit maliyetleri gerçekten çok yüksek. Bunları paylaşabilecekleri bir partnerleri veya başka aile üyeleri yok" dedi.
Lee'ye göre bekar insanların kendilerine yatırım yapma eğilimi de daha yüksek.
Lee, "Öte yandan bekar insanların kendilerine yatırım yapmayı sevdiğini görüyoruz. Seyahat ve dışarıda yemek yeme ile eğitim veya boş zaman aktiviteleri gibi kişisel gelişim alanlarında daha yüksek harcama yapıyorlar" ifadelerini kullandı.
Tek başına yaşamak daha pahalı ancak daha özgür
Tek başına bir şeyler yapmak çoğu zaman daha fazla para ödemek anlamına gelse de Xia, kendi programını ve tercihlerini özgürce belirleyebilmenin tadını çıkarıyor.
Xia'nın sonsuza kadar bekar kalıp kalamayacağını sorgulamaya başlaması ise kedisinin geçen yıl hayatını kaybetmesinin ardından oldu.
Xia, "Bu durum, nasıl bir hayat istediğim konusunda daha fazla düşünmeme neden oldu. Hayatımın geri kalanında gerçekten bu kadar izole bir hayat yaşamaktan memnun olacak mıyım?" sözlerini kullandı..
Tek kişilik karaoke partileri
Dünyanın en kalabalık ülkesi unvanını yakın zamanda Hindistan'a kaptıran Çin'de tek kişilik ekonomi hızla büyüyor.
Eski tip telefon kulübeleri büyüklüğündeki küçük karaoke kabinleri, tek başına şarkı söylemek isteyenlere hizmet vermek için ülkenin dört bir yanında ortaya çıktı.
Tek başına seyahat edenler, turistik bölgelerde yürüyüş partnerleri, gezi arkadaşları veya kişisel fotoğrafçılar kiralayabiliyor.
Çin'deki araştırma şirketi Discovery Reports'un tahminlerine göre ülkedeki bekarlar ekonomisinin büyüklüğü 2025'te 1 trilyon doları aştı. Bu rakam, 2023'e kıyasla yaklaşık yüzde 50'lik artış anlamına geliyor.
Tüketici analistleri, bekarların video oyunları, yapay zeka arkadaşları ve bölüm süreleri iki dakikanın altında olan pembe dizi benzeri yapımlar olan mikro dizilere de daha fazla para harcadığını belirtiyor.
Çin pazarına yönelik danışmanlık şirketi ChoZan'ın kurucusu Ashley Dudarenok, "İşten eve döndüğünüzde saat 22.00 olmuş ve yemeğinizi yemişsinizdir. Bir eşiniz olsaydı onunla konuşurdunuz" dedi ve ekledi:
"Bu arkadaşlık eksik olduğunda geriye oyun, yayın platformu abonelikleri kalıyor ve bu, insanların kendilerini eğlendirme biçimini yeniden şekillendiren çok büyük bir trend"
Dudarenok'a göre Çin'in geniş ve rekabetçi tüketici pazarı, tek başına yaşayanlara yönelik ürün ve hizmetlerin geliştirilmesini hızlandırabilir ve bu ürünler zamanla dünyanın geri kalanına da ihraç edilebilir.
Yapay zeka arkadaşları ve mikro diziler ABD'de de şimdiden ilgi görmeye başladı. ABD'deki şirketler ayrıca tek başına yemek yiyen müşterileri giderek daha fazla hedefliyor. Domino's Pizza kısa süre önce tek kişilik olarak tasarlanan küçük, dikdörtgen pizzalar sunmaya başlayacağını açıkladı.
Dudarenok, geçmişte işletmelerin ve hükümetlerin bekar yaşamını genellikle evlilikten önceki geçici bir dönem olarak gördüğünü belirtti.
Dudarenok, "Tek başına yaşamayı ve bu yeni ekonomik modeli kalıcı olacak bir gerçeklik olarak düşünmeye başlamamız gerekiyor" değerlendirmesini yaptı.
Evcil hayvan sahipliğinde patlama
Markalar, ürünlerini "yalnız ruhlara" pazarlamak yerine yalnızlıktan ziyade bağımsızlığı ön plana çıkarmayı tercih ediyor.
Çin odaklı araştırma şirketi Daxue Consulting'in pazarlama direktörü Allison Malmsten, "Güçlenme ve bireysellik üzerine çok fazla mesaj var" dedi.
Malmsten, bunun tüketicilerde karşılık bulma ihtimalinin daha yüksek olduğunu belirterek, "Çünkü insanlar kendilerini yalnız olarak görmek istemiyor. Kendilerini hala çok sosyal ve hayatlarında çok tatmin edici deneyimler yaşayan insanlar olarak görüyorlar" ifadelerini kullandı.
Bununla birlikte bölgede yalnızlığın insanların sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin endişeler artıyor. Japonya ve Güney Kore, kuşaklar boyunca görece yüksek intihar oranlarıyla mücadele etmekte zorlandı. Bu durum, yalnızlık konusunda toplumsal sorgulamaya, tartışmalara ve çeşitli politikalara yol açtı.
Seul'de yetkililer, yabancılaşmayı azaltmak amacıyla danışmanlık, sosyal faaliyetler ve diğer hizmetlerin sunulması için milyonlarca dolar ayırdı.
Japonya ise 2021'de yalnızlık ve izolasyonun insanların ruh sağlığı üzerindeki etkilerini ele almak amacıyla Yalnızlık ve İzolasyon Bakanı atadı.
Bazı insanlar için evcil hayvanlar duygusal bir boşluğu doldurmanın yolu haline geldi.
Malmsten, bekarların giderek daha fazla evcil hayvanlarıyla seyahat ettiğini veya onlara lüks hediyeler aldığını söyledi.
Malmsten ayrıca 2017'de Çin'deki hanelerde evcil hayvanların iki katı kadar küçük çocuk bulunduğunu, ancak bu oranın 2030'a kadar tersine dönmesinin beklendiğini belirtti.
Şanghay'da yaşayan 35 yaşındaki canlı komedi yapımcısı Ellen Xie, "kedi kadını" olarak tanımladığı bekar yaşam tarzının kendi çevresinde son derece yaygın olduğunu söyledi.
Xie, bekar arkadaşlarının neredeyse tamamının kedi sahibi olduğunu, bir arkadaşının ise köpeği bulunduğunu belirtti.
Arkadaşlarının hiçbirinin yemek yapmayı sevmediğini söyleyen Xie, bir araya geldiklerinde herkesin kendi yemeğini sipariş ettiğini ve yaşlandıklarında hayatlarının nasıl olacağını düşündüklerini anlattı.
Bazıları hala evlenmek isterken bazıları istemiyor. Xie ise şimdilik iki kedisiyle yaşamaktan memnun.
Bekar olmak, ani seyahatler yapmayı da kolaylaştırıyor. Xie, mayıs ayında aniden Japonya'ya gitmeye karar vererek uçağa bindiğini söyledi.
Xie, "Bazen yeni bir ülkeye veya yeni bir yere gidiyorum ve sadece 'Vay canına, iyi ki evli değilim' diyorum. Bu tür deneyimler özel ve belki de sadece bekar olduğum dönemde yaşayabileceğim deneyimler" dedi.
Birlikte yaşlanmak
Xie ve arkadaşları, demografik değişimin başka bir sonucu nedeniyle emeklilik konusunda bazı endişeler taşıyor. Önümüzdeki yıllarda yaşlı nüfusun genç nüfusu aşması bekleniyor.
Çin devlet medyasının tahminlerine göre, yaşlılara yönelik ürün ve hizmetleri kapsayan "gümüş ekonomi", pazarın yaşlı kuşaklara eşlik edecek ve onların bakımını üstlenecek yeni teknolojilere uyum sağlamasıyla 2035'e kadar 4 trilyon doları aşacak.
Tek başına yaşayan insanların günlük olarak durumlarını bildirmesini sağlayan bir uygulama, bu yılın başlarında özellikle de karamsar adı nedeniyle viral oldu:
"Öldün mü?"
Geleneksel olarak Çinli ailelerde birden fazla kuşak birlikte yaşadı. Çocuk sahibi olmanın nedenlerinden biri de yaşlılık döneminde aile büyüklerinin bakımını güvence altına almaktı.
Ancak Xie, gelecekte kendisi gibi "yaşlı kadınların" birlikte yaşamak ve ekonomik açıdan daha uygun koşullarda hayatlarını sürdürmek için daha fazla seçeneğe sahip olacağına inanıyor.
Xie, "Belki birlikte geçici aileler kurabiliriz. Çünkü talep olduğu sürece ve nüfusumuz büyümeye devam ettiği sürece, bir şirket bundan para kazanmak isteyecektir" dedi.
Çin'in güneyindeki Shenzhen kentinde yüksek lisans eğitimi gören Xiao Hanyu ise tek başına yaşlanmaktan hala korkuyor.
Xiao, yeni hizmetlerin ve teknolojinin, başka türlü yapabileceğinden daha uzun süre bekar kalmasını sağladığını söyledi.
Çok sayıda gençlik hosteli, tek başına seyahat etmesini uygun maliyetle yapmasına olanak tanıyor. Tek kişilik oyunlar ise dersleri arasındaki saatleri dolduruyor.
Xiao, son üç ayda geceleri aklına gelen düşünceleri yapay zeka asistanıyla paylaşmaya da başladı.
26 yaşındaki Xiao, tek kişilik ekonomi sayesinde ideal bir hayat arkadaşı seçerken daha seçici olabileceğini düşünüyor.
Sekiz yıldır bekar olan Xiao, "İhtiyaçlarımı karşılamak için modern hayatın sunduğu kolaylıklara sahip olmasaydım, bunları karşılayacak bir partner bulma konusunda daha mı kararlı olurdum?" diye sordu.
Xiao, "Bence öyle" dedi.
Kaynak: Gazete Oksijen
