İran, gelecekteki nükleer faaliyetlerini korumak amacıyla Natanz nükleer kompleksinin yakınındaki Kazma Dağı'nda yeni bir tesis inşa ediyor. Granite gömülü yer altı tesisinde, bu yıl inşaat çalışmalarının belirgin şekilde yoğunlaştığı bildirildi.
CNN International'ın haberine göre uydu görüntülerini inceleyen uzmanlar, tesisin henüz uranyum zenginleştirme faaliyetlerine hazır olmadığını belirtirken, ABD’nin İran’ın derinlere gömülü nükleer tesislerini vurabilecek yeni silahlar geliştirmek için çalışmalar yürüttüğüne ilişkin işaretler bulunuyor.
Altı yıllık uydu görüntülerini inceleyen analistlere göre İran’ın şüpheli nükleer tesislerinden biri olan ve granit bir dağın altında bulunan Kazma Dağı’nda, ABD ile savaşın sürdüğü bu yıl yoğun inşaat çalışmaları gerçekleştirildi.
Tahran’ın yaklaşık 225 kilometre güneyinde, Natanz nükleer kompleksinin yakınlarında bulunan Kazma Dağı tesisi, İran’ın gelecekteki nükleer program çalışmalarını korumak amacıyla kullanabileceği düşünülen muhtemel bir merkez olarak istihbarat kuruluşlarının uzun süredir takibinde bulunuyor.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) tarafından hazırlanan ve yayımlanmadan önce özel olarak CNN ile paylaşılan yeni uydu görüntüsü analizine göre, tesiste bu yıl “inşaat faaliyetlerinde belirgin bir artış” yaşandı.
CSIS analistleri, yeraltındaki tesisin İran’ın nükleer programı için bir sığınak olarak tasarlanmış olmasının “muhtemel” olduğunu belirtti.
Trump geçen hafta gazetecilere yaptığı açıklamada, “Kazma Dağı'nı çok yakında vurabiliriz” dedi. Trump ayrıca tesiste “kimlerin hareket ettiğini biliyoruz” ifadelerini kullandı.
ABD’nin en güçlü bombalarına bile direnebilir
CSIS ekibinin analizine göre, tesisin bulunduğu granit dağ, Pentagon’un “nükleer olmayan en ağır” bombaları açısından bile son derece zor bir hedef oluşturuyor.
Uzmanlara göre Kazma Dağı, mevcut nesil silahların ulaşmakta zorlanabileceği tek İran nükleer tesisi de değil.
Bununla birlikte ABD’nin, bu tür tesisleri vurabilmenin bir yolunu geliştirmeye çalıştığına ilişkin işaretler bulunuyor. Bu çalışmalar, ABD güçlerinin İran’la yaklaşık altı aydır devam eden çatışmada büyük ölçüde başka tür hedeflere odaklandığı bir dönemde yürütülüyor.
ABD’nin İran’daki en derin yeraltı tesislerini vurabilecek yeni yöntemler geliştirmeye yönelik çalışmalarının, savaş başlamadan hemen önce hız kazandığı anlaşılıyor.
Savaştan dört gün önce Pentagon'dan 1,2 milyon dolarlık acil sözleşme
ABD’nin Epic Fury operasyonunu başlatmasından dört gün önce, kitle imha silahlarıyla mücadeleden sorumlu Pentagon’a bağlı ve kamuoyunda fazla bilinmeyen bir kurumda görev yapan program yöneticisi, New Mexico’daki White Sands Füze Menzili’nde bulunan “benzersiz bir yeraltı test tesisinin” onarılması için 1,2 milyon dolarlık acil sözleşme gerekçesini imzaladı.
Belgeye göre tesis, “ortaya çıkan tehditlere karşı gizli kabiliyetleri doğrulamak amacıyla gerçekleştirilecek gerçek mühimmatlı bir test” için hazırlanacaktı.
Savunma Tehditlerini Azaltma Ajansı (DTRA) tarafından hazırlanan belge, savaşın başlamasından bir gün önce, 27 Şubat’ta federal bir veri tabanına yüklendi.
Notta, başka bir veri tabanında Pate Construction şirketine verilen sözleşme olarak tanımlanan “hızlı test hazırlığı” çalışmalarının, “zamana duyarlı bir ulusal güvenlik direktifi” nedeniyle iki ila üç hafta içinde tamamlanması gerektiği belirtildi.
Konuyla ilgili bilgi sahibi üç kaynak CNN’e, test planlarının İran savaşıyla bağlantılı olduğunu söyledi.
Kaynaklara göre çalışmanın amacı, İran’ın en derinlere gömülmüş yeraltı tesislerini hedef almanın bir yolunu geliştirmek ve muhtemelen ABD’nin belirli nükleer tesislere yönelik saldırılarını simüle etmekti.
ABD daha önce de İran’ın nükleer tesislerini vurdu
ABD daha önce, Haziran 2025’te Midnight Hammer adı verilen operasyon kapsamında İran’ın nükleer tesislerine saldırmıştı. Saldırılar, Tahran’ın nükleer programıyla bağlantılı bazı önemli tesisleri imha etmişti.
Üst düzey bir ABD’li general geçen yıl Kongre üyelerine verdiği brifingde, derinlere gömülü İsfahan nükleer tesisinin yalnızca girişlerinin gömüldüğünü söylemişti.
Generale göre Pentagon, “Massive Ordnance Penetrator” (MOP) olarak bilinen sığınak delici bombaların tesisi tamamen etkisiz hale getiremeyeceğine inanıyordu.
ABD ordusu şimdi mevcut MOP bombalarının yerini alması ve daha da derinlere gömülmüş hedefleri vurabilmesi amacıyla “yeni nesil bir delici bomba” geliştirmek için çalışıyor.
Yeni silahın prototipi üzerinde çalışmaya başlanması için bir sözleşme Eylül 2025’te verildi. Hava Kuvvetleri de haziran ayında yeni silaha ilişkin teklif almak amacıyla savunma sanayisi şirketlerine başvurdu.
Derin yeraltı hedefleri için test hazırlığı
CNN tarafından incelenen uydu görüntüleri, 16-18 Şubat tarihleri arasında DTRA (Savunma Tehditlerini Azaltma Ajansı) ile ABD Stratejik Komutanlığı bünyesinde faaliyet gösteren uzak tesiste kazı çalışmalarının başladığını ortaya koyuyor.
New Mexico'daki Chihuahuan Çölü'nde 'White Sands' test sahasında yer alan tesis, mühimmatların derine gömülü hedefler üzerindeki etkilerini ölçmek amacıyla kullanılıyor.
Söz konusu çalışmaların zamanlaması, acil kodlu sözleşme takvimiyle tam uyum gösteriyor. Federal ihale kayıtlarına göre Pate Construction firması, yürütülecek test çalışmaları için 17 Şubat’ta maliyet teklifini sundu ve ihaleyi ertesi gün üstlendi.
Bu bağlamda bölgedeki faaliyetler mart ayı ortasına kadar sürdü. Uydu fotoğraflarına yansıyan kazı toprağı yığınının kademeli olarak büyüdüğü, ardından çalışmaların durduğu gözlendi.
Test sahasının ayrıca Kazma Dağı'na benzer şekilde granit kayaların oyularak inşa edildiği biliniyor.
ABD’nin Kazma Dağı için saldırı planları bulunuyor
Konuyla ilgili bilgi sahibi bir kaynağa göre ABD ordusu Kazma Dağı’a yönelik operasyonel saldırı planlarını hazır tutuyor.
Kaynak, tesisin Trump’ın İran’la çatışmayı tırmandırmakla tehdit ettiği bu yazın başlarında değerlendirmeye alınan hedef paketlerinden birinin parçası olduğunu söyledi.
Kazma Dağı’na yönelik saldırı planında ABD cephaneliğindeki en büyük bombalardan bazılarının kullanılması öngörülüyordu.
Kaynağa göre bu mühimmatın İran’ın tesise taşımış olabileceği unsurları imha etmek için yerin yeterince derinine etki edip edemeyeceği belirsizliğini koruyor.
Yeraltı tesislerine karşı kesin sonuç alabilecek saldırılar için planlama çalışmaları da devam ediyor.
Kazma Dağı’nda ne bulunuyor?
CSIS analizine göre Kazma Dağı’ndaki tesisin İran’ın nükleer programıyla bağlantılı üç olası amaçtan biri için tasarlanmış olması “muhtemel”.
Buna göre tesis montaj merkezi olarak kullanılabilir. Bir başka ihtimal, uranyum zenginleştirme tesisi olması. Üçüncü ihtimal ise uranyum metaline dönüştürme gibi “nükleer silahlarla ilgili” diğer çalışmalar için güvenli bir sığınak olarak kullanılması.
CSIS analistleri raporlarında, tesisteki çalışmaların “aktif kazı faaliyetlerinden muhtemelen iç inşaata ve dış tahkimatın sürdürülmesine doğru kaydığını” belirtti.
Analiz, Kazma Dağı’da 2026 yılında daha önce hiç olmadığı kadar “yol faaliyetleri” görüldüğünü ortaya koydu.
Rapora göre diğer çalışmalar arasında tünel girişlerinin yükseltilmesi ve güçlendirilmesi, tesis içindeki yol ağının asfaltlanması, giriş bölgelerinin çevresinin güçlendirilmesi ve tünellerin inşası sırasında çıkarılan toprağın düzleştirilmesi ve bölgeden kaldırılması yer alıyor.
CSIS analistleri, Kazma Dağın’da gözlemledikleri “kesintisiz inşaat faaliyetlerinin” de aralarında bulunduğu çeşitli unsurların, tesisin hedeflenen kullanım amacı uranyum zenginleştirme faaliyetleri ise henüz bu faaliyetleri gerçekleştirebilecek kapasiteye ulaşmadığını gösterdiği uyarısında bulundu.
Kaynak: Gazete Oksijen
