Birleşmiş Milletler (BM), Sudan’ın Darfur bölgesinde bulunan El Faşir kentinde 2025 yılı Ekim ayında düzenlenen saldırılarda üç gün içinde 6 binden fazla kişinin öldürüldüğünü bildirdi. BM İnsan Hakları Ofisi’nin yayımladığı raporda, saldırıların paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) tarafından gerçekleştirildiği belirtildi.
Rapora göre RSF güçleri kenti ele geçirirken kitlesel infazlar, yargısız öldürmeler, işkence, kaçırma ve cinsel şiddet eylemlerinde bulundu. Bu ihlallerin savaş suçu ve olası insanlığa karşı suç kapsamına girdiği kaydedildi. RSF ise daha önceki benzer suçlamaları reddetmişti; son rapora ilişkin ise açıklama yapmadı.
Tanık ifadelerine göre, saldırıların ilk günlerinde kent içinde en az 4 bin 400 kişi hayatını kaybetti. Kentten kaçmaya çalışan 1.600’den fazla kişinin de çıkış güzergâhlarında öldürüldüğü belirtildi. BM, bir hafta süren operasyon boyunca gerçek can kaybının açıklananın üzerinde olabileceğini vurguladı.
BM çağrılarını yineliyor
El Faşir, yaklaşık 18 ay süren kuşatmanın ardından RSF’nin kontrolüne geçti. Kent, Sudan’daki iç savaşın en ağır insani tablolarından birine sahne oldu. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, taraflara bağlı güçlerin işlediği ağır ihlallerin sona erdirilmesi çağrısını yineledi.
Sudan’da ordu ile RSF arasında yaklaşık üç yıldır süren iktidar mücadelesi yüz binlerce kişinin ölümüne ve 13 milyondan fazla insanın yerinden edilmesine yol açtı. Erkek, kadın ve çocuklara yönelik yaygın cinsel şiddetin savaş aracı olarak kullanıldığı bildiriliyor. Hem RSF hem de Sudan Silahlı Kuvvetleri savaş suçlarıyla suçlanıyor.
ABD ve İnsan Hakları İzleme Örgütü, RSF ve müttefiklerinin Darfur’da Masalit halkına ve diğer Arap olmayan topluluklara karşı soykırım yürüttüğünü savunuyor. Ancak son BM raporları bu nitelemeyi kullanmadı.
Uluslararası baskı artıyor
Uluslararası baskı da artıyor. Birleşik Arap Emirlikleri, RSF’ye silah sağladığı yönündeki iddiaları reddederken, İngiltere geçtiğimiz hafta Sudan’daki savaşı körüklediği gerekçesiyle aralarında ordu ve RSF komutanlarının da bulunduğu altı kişiye yaptırım uyguladı. İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, ülkesinin silah ihracatında sıkı denetim uyguladığını açıkladı.
RSF bağlantılı Sudan Kuruluş İttifakı ise ülkenin batısında alternatif bir hükümet kurma planını duyurdu. Afrika Birliği bu girişimi reddederek, adımın ülkenin birliğini tehdit edeceği uyarısında bulundu.
Sudan’da ne oluyor?
Sudan’da savaş, Nisan 2023’te ordu ile RSF arasında patlak verdi. Çatışmaların merkezinde, ülkenin sivil yönetime geçiş süreci ve güvenlik güçlerinin tek çatı altında toplanması planı yer alıyordu.
Sudan Silahlı Kuvvetleri, General Abdulfettah el-Burhan tarafından; RSF ise General Muhammed Hamdan Dagalo (Hemedti) tarafından yönetiliyor. İki güç, 2019’da Devlet Başkanı Ömer el-Beşir’in devrilmesinin ardından kurulan geçiş sürecinde birlikte hareket etti. Ancak ordu ile RSF arasındaki güç paylaşımı ve entegrasyon planı konusunda yaşanan anlaşmazlıklar silahlı çatışmaya dönüştü.
Savaş kısa sürede başkent Hartum’dan Darfur’a ve ülkenin diğer bölgelerine yayıldı. Altyapı büyük ölçüde çöktü, sağlık sistemi işlevini yitirdi ve milyonlarca kişi komşu ülkelere sığındı. BM’ye göre Sudan, bugün dünyanın en büyük yerinden edilme ve açlık krizlerinden birini yaşıyor.
Diplomatik girişimler ise kalıcı bir ateşkes sağlayamadı. Bölgesel ve küresel aktörlerin çatışmadaki dolaylı rolü, krizi daha da karmaşık hale getiriyor. Sudan’da fiili bölünme riski artarken, siyasi çözüm perspektifi zayıf kalmayı sürdürüyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
