Brezilya’da 160 milyon kayıtlı seçmenin oy kullandığı başkanlık seçimlerinde yarış ikinci tura kaldı. Oyların yüzde 97,24’ü sayılırken sağcı senatör Flávio Bolsonaro yüzde 47,43 ile ilk sırada yer aldı. Görevdeki Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva ise yüzde 44,69 oy aldı. İki aday arasındaki fark yaklaşık 3 milyon oy oldu.
Yüksek Seçim Mahkemesi, hiçbir adayın geçerli oyların yüzde 50’sini aşamayacağının kesinleşmesinin ardından ikinci tur seçim yapılacağını resmen açıkladı. Lula ile Bolsonaro, 25 Ekim’de bir kez daha sandıkta karşı karşıya gelecek.
BBC Brezilya Servisi’ne konuşan siyasi analist Creomar de Souza, ikinci turun oldukça yakın geçmesini beklediğini söyledi. De Souza, “Tarihsel olarak Brezilya’da ikinci tur seçimlerde geri dönüş görmedik” diyerek ilk turu geride tamamlayan Lula’nın önünde zorlu bir yarış bulunduğunu belirtti.
Seksen yaşındaki Lula, oyunu kullandıktan sonra seçimi demokrasi ile “barbarlık” arasında bir tercih olarak nitelendirdi. 45 yaşındaki Flávio Bolsonaro ise seçim kampanyasında “Brezilya halkını özgürleştirmek” istediğini söyledi.
Başkanlık için toplam 12 aday yarışsa da kamuoyu yoklamalarında çift haneli oy oranına ulaşabilen yalnızca Lula ve Bolsonaro olmuştu. BBC Brezilya’nın derlediği anketler seçim öncesinde Lula’yı Bolsonaro’nun az farkla önünde gösteriyordu. Diğer adayların her biri yüzde 4 veya altında kalırken, eylül sonunda seçmenlerin yaklaşık yüzde 9’u hâlâ kararsız olduğunu ya da boş veya geçersiz oy kullanmayı veya sandığa gitmemeyi düşündüğünü belirtiyordu.
Babası yasaklandı, oğlu yarışa dahil oldu
Flávio Bolsonaro’nun babası ve Brezilya’yı 2019-2023 yılları arasında yöneten eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro ise bu seçimde aday olamadı. Bolsonaro, 2022 seçimlerinde Lula’ya yenilmesinin ardından darbe planladığı gerekçesiyle aldığı 27 yıllık hapis cezasını çekiyor. Tekrarlayan sağlık sorunları nedeniyle ev hapsinde tutulan Bolsonaro’nun sosyal medya kullanması ve kamuoyuna açıklama yapması da kısıtlanmış durumda.
Flávio Bolsonaro, dış politikada babası eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun çizgisini büyük ölçüde sürdürüyor. ABD Başkanı Donald Trump’la yakın ilişkileri savunan Bolsonaro, Lula yönetiminin Washington politikasını eleştiriyor. İsrail konusunda da Netanyahu hükümetine yakın duran Bolsonaro, Brezilya Büyükelçiliği’nin Kudüs’e taşınmasını ve iki ülke arasındaki ilişkilerin güçlendirilmesini destekliyor.
Bolsonaro’nun bu tutumu, Brezilya’daki en önemli seçmen gruplarından biri haline gelen evanjeliklerle de örtüşüyor. Seçim öncesi araştırmalarda Lula Katolik seçmenler arasında öndeyken Bolsonaro’nun evanjelik seçmenler arasında belirgin bir üstünlüğe sahip olduğu görülüyordu.
İkinci turda sağ seçmenin oyu önem kazanıyor
İlk tur sonuçları, ikinci tur öncesinde elenen sağ ve merkez sağ adayların seçmenlerini de önemli hale getirdi.
Flávio Bolsonaro ilk turda yüzde 47,1, Lula ise yüzde 45,1 oy aldı. Kalan yaklaşık yüzde 8’lik oyun önemli bölümü sağ ve merkez sağ adaylara gitti.
Üçüncü sıradaki Augusto Cury yüzde 2,9, Renan Santos ve Ronaldo Caiado ise yaklaşık yüzde 2,2’şer oy aldı. Bu seçmenlerin ikinci turdaki tercihlerinde adayların vereceği destek açıklamalarının ve seçmenlerin yeniden sandığa gitme oranının etkili olması bekleniyor.
Brezilya’da 16 yaş ve üzerindeki vatandaşlar oy kullanabiliyor. Okuryazar 18-70 yaş arasındaki seçmenler için ise sandığa gitmek zorunlu; oy kullanmayanlara para cezası uygulanıyor.
