NATO bir süredir devam ettirdiği yıllık liderler zirvesi geleneğini sonlandırmaya hazırlanıyor. Reuters'ın iddiasına göre ittifak, bu adımla birlikte ABD Başkanı Donald Trump'la olası bir gerilimden kaçınmak istiyor.
NATO zirvelerinin sıklıkları ittifakın 77 yıllık tarihi boyunca çok kez değişti. Ancak NATO üyesi ülkelerin liderleri 2021'den bu yana her yaz bir araya geliyor. Bu yıl ki zirvenin de 7-8 Temmuz'da Ankara'da gerçekleşmesi planlanıyor.
Fakat Reuters'a konuşan 5 diplomata göre bazı üye ülkeler bu tempoyu yavaşlatmak istiyor. Diplomatlardan biri 2027'de Arnavutluk'ta düzenlenecek zirvenin muhtemelen son zirve olacağını, Trump'ın görevdeki son yılı olan 2028'de zirvenin düzenlenmeyeceğini söyledi.
Bir diğer diplomatsa, bazı ülkelerin zirvelerin her iki yılda bir yapılması için bastırdığını ancak henüz bir karar alınmadığını ve son sözün Mark Rutte’de olacağını söyledi.
Kaynaklardan ikisi Donald Trump’ı bir faktör olarak gösterse de, birkaçı daha geniş nedenlerin etkili olduğunu belirtti.
Bazı diplomatlar ve analistler uzun süredir yıllık zirvelerin dikkat çekici sonuçlar üretme baskısı yarattığını ve bunun uzun vadeli planlamayı gölgelediğini savunuyor.
“İyi olmayan zirvelerdense daha az zirve yapmak daha iyi,” diyen bir diplomat, “Zaten önümüzde yapılacak çok iş var, ne yapmamız gerektiğini biliyoruz” ifadelerini kullandı.
Bir diğer diplomat ise tartışmaların ve alınan kararların kalitesinin ittifakın gücünün asıl ölçüsü olduğunu söyledi.
NATO zirvelerinin üzerinde Trump gölgesi
Atlantic Council’den kıdemli araştırmacı Phyllis Berry, olarak kaleme aldığı yazıda şunları söyledi:
“Yüksek profilli zirvelerin azaltılması, NATO’nun işine odaklanmasına ve son dönemde birçok transatlantik görüşmeye damga vuran dramayı azaltmasına olanak tanır.”
Geçen hafta düşünce kuruluşunun internet sitesinde yayımlanan makalesinde, NATO’nun Soğuk Savaş boyunca yalnızca sekiz zirve düzenlediğine dikkat çeken Berry, Donald Trump’ın ilk başkanlık dönemindeki ilk üç NATO zirvesini ise “müttefiklerin düşük savunma harcamalarına yönelik şikâyetlerinin damga vurduğu tartışmalı etkinlikler” diye tanımladı.
Geçen yıl Lahey'de düzenlenen zirve de büyük ölçüde Trump’ın NATO üyelerinin savunma harcamalarını GSYH’nin %5’ine çıkarması yönündeki talebi tarafından şekillendirildi.
Üyeler, çekirdek savunmaya %3,5 ve daha geniş güvenlik yatırımlarına %1,5 ayırmayı kabul ederek bu hedefi fiilen benimsedi. Zirvenin büyük bir kriz yaşanmadan sona ermiş olması bile başlı başına bir başarı olarak değerlendirildi.
Ankara'daki zirvenin de gergin geçmesi bekleniyor
Bu yıl Ankara'da düzenlenecek zirvenin de gergin geçmesi bekleniyor.
Donald Trump, müttefikleri kendisinin başlatıp onları bilgilendirmediği İran savaşında talep ettiği desteği vermeyi reddedince, ABD’nin NATO’nun karşılıklı savunma anlaşmasına bağlı kalıp kalmaması gerektiğini açıkça sorguladı ve ittifaktan ayrılmayı değerlendirdiğini söyledi. Aylar önce ise, NATO üyesi Danimarka'ya bağlı özerk bir bölge olan Grönland üzerinde hak iddia etmişti.
2018’deki NATO zirvesinde Trump, diğer müttefiklerin düşük savunma harcamalarını protesto ederek toplantıyı terk etmekle tehdit etmişti.
O dönemde NATO Genel Sekreteri olan Jens Stoltenberg, geçen yıl yayımlanan anılarında, “Eğer protesto amacıyla ayrılma tehdidini gerçekleştirseydi, paramparça olmuş bir NATO’nun enkazını toparlamak bize kalacaktı” diye yazdı.
Kaynak: Gazete Oksijen
