Geçtiğimiz ilkbaharda NATO ülkeleri Svalbard Takımadaları yakınlarındaki Kuzey Buz Denizi derinliklerinde Rus denizaltılarını tespit etti. Rusya'nın, deniz altındaki kritik haberleşme kablolarını iz bırakmadan sabotaj etmek amacıyla geliştirdiği gizli bir silahı devreye sokmaya hazırlandığı belirtildi.
İki Batılı yetkilinin Reuters'a aktardığı bilgilere göre, gizli Rus operasyonu Moskova'nın denizaltı savaşlarından sorumlu GUGI birimi tarafından gerçekleştirildi.
Söz konusu birim, gelişmiş ve yıkıcı olduğu belirtilen teknolojinin kullanımını simüle etmek amacıyla derin deniz araçlarından yararlandı.
İngiltere, Norveç ve ABD'yi kapsayan ortak operasyonda Rus gemileri denizde takip edilerek karşı karşıya gelindi. Kimliklerinin açıklanmaması koşuluyla konuşan iki yetkiliye göre Rus gemilerinin tatbikatı tamamlaması engellendi ve gemiler daha sonra bölgeden ayrıldı.
İngiltere ve Norveç, nisan ayında Arktik sularda gizli bir Rus operasyonu tespit ettiklerini açıklamıştı. Ancak yeni silahın keşfedilmesi, operasyonun gerçekleştirildiği bölge ve ABD'nin operasyona katılımı daha önce kamuoyuna açıklanmamıştı.
Batı, Rusya'nın sabotaj hazırlığından endişeli
Denizaltı araçlarının karşı karşıya gelmesi, bazı Batılı istihbarat yetkililerinin Kremlin'in Avrupa'daki sabotaj faaliyetlerini artırdığı ve NATO ile olası bir çatışmaya hazırlandığı yönündeki endişelerinin arttığı bir dönemde yaşandı.
Üç ABD'li yetkiliye göre Washington, Rusya'nın NATO'nun karşılıklı savunma mekanizması olarak bilinen 5. maddeyi sınayabileceğinden giderek daha fazla endişe ediyor.
Batılı yetkililer, böyle bir durumda denizaltı kablolarının imha edilmesinin bu girişimin önemli unsurlarından biri olabileceğini belirtti.
Çapı bir bahçe hortumundan daha kalın olmayan ve deniz tabanında bulunan veya tabanın hemen altına gömülen kablolar, küresel internet bağlantısı ve finansal işlemler açısından kritik öneme sahip.
Bu kabloların ekonomik ve stratejik önemi, onları geçmişteki çatışmaların da hedefi haline getirdi. Kablolar, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında telgraf ve telefon üzerinden emirlerin iletilmesinde kritik rol oynuyordu.
Svalbard'ı Norveç ana karasına bağlayan iki adet 1.400 kilometre uzunluğundaki denizaltı fiber optik kablo, deniz yüzeyinin 2.700 metre altına kadar iniyor.
Kablolar, dünyanın en büyük uydu yer istasyonu olan ve NASA'nın Near Space Network'ünün bir parçasını oluşturan SvalSat uydu yer istasyonunda indirilen büyük miktarda uydu verisini taşıyor.
Moskova sabotaj iddialarını reddediyor
Rusya Savunma Bakanlığı, olayla ilgili yorum talebine yanıt vermedi. Kremlin ise NATO ülkelerinde sabotaj operasyonları yürüttüğü veya herhangi bir çatışma planladığı yönündeki iddiaları düzenli olarak reddediyor.
Bazı Batılı yetkililer, Ukrayna'daki cephe hattının büyük ölçüde durağan hale gelmesiyle birlikte Moskova'nın Avrupa ülkelerini hedef alan faaliyetlerinin son aylarda arttığını savunuyor.
Polonya, Litvanya ve Romanya'nın da aralarında bulunduğu ülkeler, çeşitli ihlalleri doğruladı. Son olarak ağustos ayında Leipzig/Halle Havalimanı'na yönelik olduğu belirtilen bir dron saldırısı girişimi, Almanya'nın bir dizi adım atmasına yol açtı. Bunlar arasında Bonn'daki Rus konsolosluğunun ve Berlin'deki bir kültür merkezinin kapatılması da yer aldı.
CIA Direktörü John Ratcliffe, ağustos ayında Moskova'daki istihbarat yetkilileriyle görüştü. Konuya aşina iki kişinin aktardığına göre görüşmelerin amaçlarından biri, Rusya'yı Avrupa'daki sabotaj faaliyetlerini tırmandırmaması konusunda uyarmaktı.
Arktik tatbikat
Denizdeki karşılaşmalarla aynı dönemde İngiliz ve Norveçli yetkililer, yeni teknolojiden haberdar olduklarını göstermek amacıyla elde ettikleri bulguları Moskova'ya iletti. İki Batılı yetkiliye göre amaç, bunun Rusya'yı söz konusu teknolojiyi kullanmak konusunda tereddüt etmeye sevk edebileceği umuduydu.
Yetkililer, Rusya'nın herhangi bir kabloya zarar vermediğini belirtti. Tatbikatın, NATO ile bir çatışma çıkması durumunda söz konusu teknolojinin kullanılmasını simüle etmeye odaklandığı ifade edildi. Yetkililer teknolojinin nasıl çalıştığına ilişkin ayrıntı vermedi.
Norveç Savunma Bakanı Tore Sandvik yaptığı açıklamada, "Ortak operasyonumuz aracılığıyla Rusya'ya gizlice faaliyet gösteremeyeceklerine dair net bir mesaj gönderdik" dedi.
Sandvik, Rus makamlarına "kritik altyapımızı hedef almaya yönelik herhangi bir girişimin tespit edileceğini ve sonuçları olacağını tartışmasız biçimde açıkça ortaya koyduklarını" belirterek, "Kuzey'in yüksek enlemlerinde gerilimi tırmandırmak hiç kimsenin çıkarına değil" ifadelerini kullandı.
İngiltere Savunma Bakanlığı ise 9 Nisan'da yapılan ve Rusya'nın Norveç ve İngiltere karasuları ile bunların yakınında gizli faaliyetlerde bulunmaya çalıştığının kabul edildiği açıklamalara işaret etti.
Söz konusu faaliyetlerin, Rusça kısaltması GUGI olan Rusya Savunma Bakanlığı Ana Derin Deniz Araştırmaları Müdürlüğü tarafından yürütüldüğü belirtildi. Washington ve Londra, gizli faaliyetleriyle bilinen bu birime yaptırım uyguladı.
Bear Gap stratejik önem taşıyor
Batılı yetkililerden biri, Rusya ile NATO arasındaki herhangi bir gerilimin, Svalbard Takımadaları'nın güney ucuyla Norveç ana karası arasında yer alan ve "Bear Gap" olarak bilinen buzlarla kaplı su alanının stratejik önemini kısa sürede ortaya koyabileceğini söyledi.
Kola Yarımadası'nda konuşlu Rus nükleer denizaltıları Atlantik'e ulaşmak için yaklaşık 400 mil genişliğindeki bu su alanından geçmek ve ardından Norveç'in uzaklardaki volkanik adası Jan Mayen'i aşmak zorunda.
İngiltere, bu hafta yaptığı açıklamada, NATO'nun Kuzey'in yüksek enlemlerinde ortak hareket etme kabiliyetini göstermek amacıyla ağustos ayında Jan Mayen'e Norveç ve ABD'li müttefikleriyle birlikte kuvvet konuşlandırdığını bildirdi.
Norveç, Svalbard ile Jan Mayen'i ana karaya bağlayacak yeni bir fiber optik kabloyu 2028'e kadar hizmete sokmayı planlıyor.
"Artan Rus tehdidi"
NATO müttefikleri, 2022'de Almanya'ya Rus gazı taşıyan dört denizaltı boru hattından üçünün imha edilmesinin ardından denizaltı altyapısının güvenliğine odaklandı.
Alman savcılar, saldırı sırasında özel kuvvetler subayı olan Ukraynalı bir kişi hakkında iddianame hazırladı. Ukrayna ise sabotajdaki herhangi bir rolünü reddediyor.
2023'ten bu yana daha fazla sayıda gemi, denizaltı boru hatları, elektrik kabloları ve telekomünikasyon kabloları gibi hassas altyapıların üzerinden veya yakınından yavaşça geçerek bunların konumlarını haritalandırıyor. "Drifting" olarak adlandırılan bu faaliyet, altyapının konumunu belirlemeye yönelik bir yöntem olarak değerlendiriliyor.
Denizcilik risk analizi şirketi Windward'ın verilerine göre, geçen yıl Kuzey Denizi'ndeki bu tür faaliyetler bir önceki yıla kıyasla yüzde 52 artarak 13.079 gemiye ulaştı. Güney Çin Denizi bölgesindeki faaliyet ise yüzde 88 artışla 18.401 gemiye yükseldi.
Uluslararası sularda altyapıyı araştırmak yasa dışı değil. Güvenlik uzmanları, bu ölçekte yapılan haritalandırmanın sabotaj hazırlığı olduğunu düşünüyor.
Bu faaliyetler ve bazı kablolara yönelik olduğu düşünülen müdahaleler, geçen yıl ocak ayında yeni girişimlerin başlatılmasına yol açtı. Bunlar arasında NATO'nun kritik altyapıyı izleyen Baltic Sentry sistemi ile İngiltere öncülüğündeki Nordic Warden yer aldı. Bu girişimler, kritik altyapıya yönelik devriyeleri artırmak amacıyla donanmaları bir araya getiriyor.
İzleme çalışmalarının odak noktalarından biri olan Baltık Denizi'nde ise Windward verilerine göre 2025'teki "drifting" faaliyetleri bir önceki yıla kıyasla yüzde 5 azalarak 526 gemiye geriledi.
Şirket, Ekim 2023 ile geçen yılın sonu arasında Baltık Denizi'nde en az 11 denizaltı kablosunun hasar gördüğünü veya kesildiğini belirtti.
Kaynak: Gazete Oksijen
