Türkiye ve Endonezya, geçen yılın nisan ayında üzerinde mutabakata vardıkları 10 milyar dolarlık ikili ticaret hedefine ulaşmak amacıyla ekonomik bağlarını genişletme kararı aldı. İki ülke; Cakarta'da gerçekleştirilen üst düzey görüşmelerin ardından savunma, enerji ve yükselen teknolojiler alanlarında iş birliğini derinleştirmeyi hedefliyor.
Bu bağlamda geride kalan günlerde Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Çarşamba günü başkent Cakarta’ya gerçekleştirdiği resmi ziyaret kapsamında Endonezya Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto ile bir araya geldi.
Al Jazeera'nin haberine göre yapılan görüşmelerde; Türkiye'nin daha önce Endonezya'nın tedarik programlarına katılımı, zırhlı araçlar ve insansız hava aracı teknolojilerine yönelik ortak geliştirme çalışmaları da dahil olmak üzere savunma sanayiindeki iş birliğinin artırılmasına odaklanıldı. Toplantılarda ayrıca enerji projeleri, ulaşım bağlantıları, yapay zeka gibi sektörler ele alındı.
Endonezya ve Türkiye neyi hedefliyor?
İki ülke, bir yandan ikili ticaret hacmini 10 milyar dolara çıkarmayı hedeflerken, diğer yandan savunma sanayii üretimi, enerji güvenliği, ulaşım altyapısı, yapay zeka ve helal gıda endüstrisi gibi stratejik sektörlerde iş birliğini genişletmek için çalışıyor.
Bu hedefe ulaşılması için önlerinde henüz kat edilmesi gereken bir mesafe bulunuyor. Endonezya Merkezi İstatistik Ajansı (BPS) verilerine göre, Endonezya ile Türkiye arasındaki ticaret hacmi 2023 yılındaki 2,1 milyar dolar seviyesinden 2024 yılında yaklaşık 2,4 milyar dolara yükseldi.
Endonezya’nın Türkiye ile olan ticaret fazlası ise (ihracat ile ithalat arasındaki fark) 2023-2024 yılları arasında 940 milyon dolardan yaklaşık 1,5 milyar dolara ulaştı.
Pratik anlamda iş birliği, savunma sanayii projelerinde şimdiden şekillenmeye başladı. Türkiye'nin özellikle insansız hava aracı (İHA) sistemleri ve zırhlı araç üretimi alanlarında büyüyen savunma sektörü, ortak ilgi alanı olarak belirlenirken, iki devlet arasındaki ticaret de artış gösteriyor.
Enerji sektörü ise iş birliğinin bir diğer önemli sütununu oluşturuyor. Endonezya'nın altyapı yatırımlarına duyduğu ihtiyaç ile Türkiye'nin yurt dışı müteahhitlik ve enerji alanındaki ayak izini genişletme isteği bu süreci besliyor. Bu doğrultuda; enerji nakli, elektrik üretimi ve yenilenebilir enerji alanlarında ortak projelerin hayata geçirilmesi bekleniyor.
Yapay zeka ve dijital teknoloji alanlarındaki ortaklık da her iki ülkenin yükselen küresel teknoloji değer zincirlerinde konumlanma hedeflerini yansıtacak şekilde temel bir ilgi alanı olarak işaretlenmiş bulunuyor.
10 milyar dolarlık ticaret hacminin anlamı
10 milyar dolar seviyesine ulaşacak bir ticaret ilişkisi, Endonezya'nın Çin, Japonya veya Amerika Birleşik Devletleri gibi büyük ekonomik ortaklarıyla olan bağlarına kıyasla mütevazı kalıyor.
Fakat bu hamle, tarihsel olarak Küresel Güney’e bağlılık duyan iki yükselen ekonomi arasındaki "Güney-Güney" ekonomik iş birliğinde çok önemli bir seviye artışı anlamına gelebilir.
Analistler, genellikle Endonezya ve Türkiye gibi devletleri, geleneksel blokların çözüldüğü ve ABD ile Çin gibi küresel güçlerin etkileşimlerinin giderek daha fazla domine ettiği bir dünyada daha fazla özerklik arayan "orta güçler" olarak tanımlıyor.
Bununla birlikte, Türkiye-Endonezya bağlarının güçlenmesi, her iki ülkenin özellikle G20, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ve Birleşmiş Milletler (BM) gibi çok taraflı platformlardaki diplomatik ağırlığını artıracaktır. Bu durum, iki ülkeye müzakereler ve görüşmeler yoluyla uluslararası ilişkilerin şekillenmesinde daha fazla nüfuz kazandıracaktır.
Endonezya hükümetinden yapılan açıklamada, "Küresel Güney'in iki ortak ülkesi olarak Endonezya ve Türkiye, bölgesel istikrarın diyalog, diplomasi ve anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesi yoluyla sürdürülmesi gerektiği görüşünü paylaşmaktadır" ifadelerine yer verildi.
İki ülkenin ortak yanları
Hem Türkiye hem de Endonezya, stratejik coğrafi kavşaklarda yer alan, büyük nüfuslu ve Müslümanların çoğunlukta olduğu ülkeler.
Türkiye; Avrupa, Orta Doğu ve Orta Asya arasında köprü vazifesi görürken, Endonezya ise Güneydoğu Asya’daki kritik deniz rotalarının üzerinde konumlanıyor.
Her iki ülke de kendisini, herhangi bir büyük güç bloğuna tamamen dahil olmaktan kaçınan, bağımsız dış politika aktörleri olarak görüyor.
Ekonomik olarak her iki devlet de sanayileşme, teknolojik gelişme ve ihracat çeşitliliği yoluyla değer zincirinde yukarı tırmanmayı hedefleyen yükselen piyasa ekonomileridir. Siyasi açıdan ise her iki hükümet de egemenlik, stratejik özerklik ve daha "çok kutuplu" bir küresel düzen vurgusunu giderek daha fazla öne çıkarıyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
