İklim değişikliğinin etkisiyle her yaz yıkıcı orman yangınlarıyla mücadele eden Yunanistan, yangınlara karşı teknoloji yatırımlarını hızlandırdı. Ülke, termal görüntüleme özelliğine sahip ilk uydularını devreye alarak yangınların çıkabileceği bölgeleri saatler öncesinden tespit etmeyi ve müdahale kapasitesini artırmayı hedefliyor.
Atina yakınlarındaki Helenik Uzay Merkezi'nde (HSC) görev yapan mühendisler, yaklaşık 550 kilometre yükseklikteki dört uydudan gelen görüntüleri analiz ediyor. Yer sıcaklığı ve nem verilerini takip eden bu uydular, orman yangınlarının çıkma ihtimali bulunan bölgeleri önceden belirleyebiliyor.
Yangın başladıktan sonra ise sistem, bitki örtüsü ve arazi yapısını haritalandırarak alevlerin hangi yöne ilerleyeceğini modelleyebiliyor. Böylece itfaiye ekipleri, araçlar ve "orman komandoları" olarak adlandırılan yaya ekipler en kritik noktalara önceden yönlendirilebiliyor.
Helenik Uzay Merkezi Başkanı Emmanuel Rammos, termal görüntüleme uydularının yoğun dumanın içinden geçerek aktif yangın noktalarını tespit edebildiğini belirterek, bunun helikopter ve yangın söndürme uçaklarının su bırakacağı bölgelerin daha hassas şekilde belirlenmesini sağladığını söyledi.
Uzay sistemleri bilim insanı Tryfon Farmakakis de uyduların gece saatlerinde yangın cephelerini tespit edebilmesinin, sabah yapılacak ilk hava müdahalelerinin planlanmasında önemli avantaj sağladığını ifade etti.
Dört uydu yetmiyor, 20 uydu daha destek veriyor
Yaklaşık yarım metre uzunluğundaki dört uydu, Güney Kutbu ile Kuzey Kutbu arasında aynı yörüngede hareket ediyor ve her biri günde yaklaşık iki kez Yunanistan'ın üzerinden geçiyor. Ancak ülkenin tamamını sürekli izleyebilmek için Helenik Uzay Merkezi, bu uyduları geliştiren Alman şirketi OroraTech'e ait yaklaşık 20 ek uydunun verilerini de kullanıyor.
Yunanistan ayrıca bu yıl Open Cosmos tarafından geliştirilen yedi çok spektrumlu uyduyu daha uzaya göndermeyi planlıyor. Farklı ışık dalga boylarında gözlem yapabilen bu uydular yalnızca yangınları değil, bitki örtüsünün sağlığını, klorofil seviyelerini, su stresini ve orman ekosistemindeki hastalıkları da takip edebilecek.
Dronlar da devrede
Yunanistan'ın yangınla mücadele sistemi son yıllarda önemli ölçüde dijitalleşti. İki yıl öncesine kadar yangın ihbarları büyük ölçüde gözetleme kuleleri ve devriyelerden gelirken, bugün ülke genelinde 24 saat görev yapan insansız hava araçları kullanılıyor.
2024'te 40 olan yangın gözetleme dronu sayısı geçen yıl 80'e, bu yıl ise 105'e yükseldi. Dronlar, termal kameralar ve canlı görüntü aktarımı sayesinde bölgesel operasyon merkezlerine anlık veri sağlıyor.
Yunanistan İtfaiyesi'nden Tuğgeneral Alexandros Papaioannou, yangınlara erken müdahalenin önemini vurgulayarak, "Bir yangını ilk dakika içinde fark ederseniz bir bardak suyla, iki dakika içinde fark ederseniz bir kova suyla söndürebilirsiniz. Geçen her dakika yangın büyüyor." dedi.
Yangınların sayısı arttı
Yunanistan'da yılda yaklaşık 10 bin orman ve arazi yangını meydana geliyor. 2021'de Eğriboz (Evia) Adası'nda çıkan büyük yangın yaklaşık 100 bin hektarlık çam ormanını kül etmiş, 2023'te Batı Trakya ve Doğu Makedonya'da aynı anda başlayan yangınlarda ise yaklaşık 72 bin hektar alan zarar görmüştü.
Yetkililer, uydu ve dron teknolojilerinin birlikte kullanılmasıyla yangınla mücadelede yalnızca müdahaleye değil, risklerin önceden tespit edilmesine dayalı yeni bir modele geçildiğini belirtiyor. Bu sistemin, yangınların büyümeden kontrol altına alınmasına ve can ile mal kayıplarının azaltılmasına katkı sağlaması hedefleniyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
