77 yaşında hayata veda eden sinemanın dev ismi Kadir İnanır, son yolculuğuna uğurlandı.
Sanatçının naaşı, alkışlar ve sevenlerinin gözyaşları eşliğinde tören alanına getirildi. İnanır için düzenlenen tören saat 13.10'da Harbiye Muhsin Ertuğrul Sahnesi'nde başladı. Tören sinevizyon gösterimiyle başladı. Gösterimde İnanır'ın röportajları, rol aldığı filmler yer aldı. Törende sunuculuğu oyuncu Volkan Severcan üstlendi.
Kadir İnanır'ın naaşı, ikindi vakti Levent Barbaros Hayrettin Paşa Camisi’nde kılınacak cenaze namazının ardından Ulus Mezarlığı’nda toprağa verilecek.
Dostlarından duygusal veda
Veda töreninde katılan yakın dostları ve meslektaşları, usta sanatçıyla ilgili anılarını paylaşarak duygu dolu konuşmalar yaptı.
Julide Kural
Gözyaşlarını tutamayan Kadir İnanır'ın hayat arkadaşı Jülide Kural duygularını şu sözlerle dile getirdi;
"Öncelikle geldiğiniz için hepiniz sağ olun, var olun. Aslına bakarsanız şu anki duygum sadece sessizce durmak. Ancak Kadir'in söylemek istedikleri, haykırmak istedikleri o kadar büyük ki kalbimin buna dayanabileceğini sanmıyorum.
Aslında onu hepiniz tanıyorsunuz. Haksızlık karşısında taşan öfkesini, yoksulluk ve adaletsizlik karşısında şahlanan vicdanını, gözyaşlarının o güzel gözlerinin dostu olduğunu, insanlığını biliyorsunuz.
Hayatının en büyük aşkı olan sinemada kendi oyunculuğunu inşa ederken; kalbi, sezgileri, merakı ve hayata gülerek bakabilme cesareti ona hep yol gösterdi. Ben bütün bu süreçlere tanıklık ettim. Bu benim için büyük bir ayrıcalık ve çok özel bir deneyimdi.
Kadir İnanır, bir bakışıyla seyircisinin hafızasında yıllarca yaşayacak unutulmaz bir isim oldu. O herkesin ağabeyi, dayısı, sevgilisi ve babasıydı. Aslında halkın kendisiydi. Anadolu'ydu ve bütün halkların dostuydu. Bu yüzden de Rum'du, Ermeni'ydi, Türk'tü, Arap'tı, Boşnak'tı, Kürt'tü.
Bu dünyadayken de, ayrılırken de memleketine bıraktığı en büyük vasiyeti barış oldu. 'O büyük barışı mutlaka biz kuracağız, halklar kuracak' derdi ve bunu dünyanın en güzel gülümsemesiyle söylerdi. Bu vasiyet artık bizim sorumluluğumuzdur. Bir gün mutlaka sevgilim, mutlaka..."
Menderes Samancılar
"Hayatın zor anları vardır; bugün de bizim için o zor anlardan biri. Buradan birçok arkadaşımızı uğurladık ama bir gün Kadir Dayı'mızı da buradan uğurlayacağımızı hiç düşünemezdik.
Artık 'Hekimoğlu'nu dinlemek bile zor olacak. Her dinlediğimizde yeniden ağlayacağız. O türküyü Kadir derlemişti, Ümit Tokcan okumuştu.
Kalbimizde dostça sarıldığımız, kocaman bir incir ağacıydı benim için. Barış, kardeşlik ve sevgi dolu bir yürekti.
Kadir İnanır gibi bir değeri asla unutmayacağız. İyi ki hayatımıza girdin, iyi ki ömrümün 50 yılını seninle birlikte geçirdim. Canım ağabeyim, güle güle"
Aslı Kızıltuğ
"Ben Kadir İnanır’ın manevi kızıyım. Son dönem sohbetlerinizi hiç unutmayacağım. Bana kattığınız şeyleri hiç unutmayacağım. Mekanınız cennet olsun Kadir İnanır"
Halil Ergün
"Büyük bir insanımız kaybettik. 40-50 yıl kadar bu ülkeye izler bıraktı. Bizi yalnız bıraktı ama… Çok derinlikler bıraktı…"
Tamer Karadağlı
"Bir devir daha kapandı. Krallarımızı birer birer kaybediyoruz. Kadir Abi sadece ünlü bir oyuncu değil bu ülkenin milli değerlerinden biriydi. Çok üzgünüm. Başımız sağ olsun"
Nursel Köse
"Başımız sağ olsun fazla söyleyecek bir şey yok. Bu ülkenin hafızası, sinema hafızası. O gitti ama bence filmleriyle, mesajlarıyla bizim yanımızda. Çok büyük bir kayıp. Başka bir şey söylemek istemiyorum, başımız sağ olsun"
"Bir efsaneydi"
Usta sanatçı için düzenlenen törene katılan Sinema Genel Müdürü ve senarist Birol Güven, duyduğu üzüntüyü şu sözlerle dile getirdi:
"Hepimizin başı sağ olsun. Bir efsanemizi, büyük bir sanatçımızı daha uğurluyoruz"
Kadir İnanır'la tanışma fırsatı bulamadığını belirten Güven, usta oyuncu hakkında her zaman güzel şeyler duyduğunu ve bundan çok etkilendiğini söyledi.
"Görkemli, heykel gibi bir insandı"
Konuşmasına devam eden Güven, şu ifadeleri kullandı:
"Bize anlattığı hikâyeler, canlandırdığı karakterler ve yaşattığı duygular gerçekten çok güçlü ve çok derindi. Bence görkemli bir sanatçıydı. Heykel gibi bir insandı; tıpkı Cüneyt Arkın gibiydi. Unutamayacağımız bakışları vardı. Sadece ona özgü bakışlardı"
"Bugün bizim bir parçamız gidiyor"
Kadir İnanır gibi sanatçıların ödüllerle ölçülemeyeceğini vurgulayan Güven, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bence Kadir İnanır gibi oyuncuların yarıştırılmasını doğru bulmuyorum. Bu yüzden kaç ödül aldığının da bir önemi yok. İnanır, ödüllerle anılacak bir oyuncu değil. Bugün bizim bir parçamız gidiyor. Onun en büyük ödülü, bugün burada onu uğurlamak için toplanan insanlar.
Bize büyük bir hazine bıraktılar. Bizim en önemli görevlerimizden biri de bu hazineleri korumak, yeni nesli bu eserlerle yetiştirmek ve onlardan beslenmelerini sağlamak. Yapay zekâya referans olabilecek kudrette bir sanatçıydı"
"O sadece benim dayım değildi"
Kadir İnanır'ın yeğeni, şarkıcı Soner Arıca, törende duygu dolu açıklamalarda bulundu. İnanır'dan sadece üç gün önce annesi Altın Arıca'yı kaybeden ünlü şarkıcı, yaşadığı acıyı şu sözlerle dile getirdi:
"Başımız sağ olsun. Çok şaşkınım ve çok üzgünüm. Belki hiç kimse böyle bir günde burada olacağını düşünmez ama ben de bir gün dayım için böyle bir törende bulunacağımı asla hayal etmiyordum. O sadece benim dayım değildi; aynı zamanda hayranı olduğum büyük bir sanatçıydı. Birkaç kuşaktan erkek, onun gibi konuştu, onun gibi güldü, onun replikleriyle hayatına dokundu"
Dayısına duyduğu hayranlığı her fırsatta dile getirdiğini söyleyen Arıca, çocukluk anısını da paylaştı:
"Kendi aramızdaki sohbetlerde de ona hep söylerdim; 'Sen benim dayımsın ama ondan önce hayran olduğum bir sanatçısın.' Bunu duyunca gülerdi. Kendimi bildiğim ilk yıllarda Fatsa'da bir filmini izliyorduk. Kendisi de yanımda oturuyordu. Bir ona baktım, bir perdeye... Onu her gördüğümde büyük bir heyecan yaşadım. Benim için yanımda gerçek bir yıldız oturuyordu"
Kadir İnanır'ın bilinmeyen yönüne de değinen Arıca, "Onun derin ve çok duygusal bir tarafı vardı. Belki bunu herkes görmedi ama yakınları olarak biz biliyorduk. Ben o duygunun hayranlarına da geçtiğine inanıyorum" dedi.
Annesini ve dayısını kısa aralıklarla kaybetmenin acısını yaşayan Arıca, sözlerini şöyle tamamladı:
"Çok karmaşık duygular içerisindeyim. Annemden üç gün sonra dayımı kaybetmek... Hastalıkları boyunca birbirlerinden haber almak istemeleri de çok duygusal ve tarif etmesi zor bir durumdu"
Fotoromanla başladı, sinemada iz bıraktı
Kadir İnanır, 15 Nisan 1949’da Ordu-Fatsa’da dünyaya geldi. İlkokul ve ortaokulu Fatsa’da okudu, ardından İstanbul Haydarpaşa Lisesi’nde yatılı eğitim aldı. Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo-Televizyon Bölümü’nü bitiren İnanır, 1967 yılında Ses Dergisi’nin Sinema Artisti Yarışması’nda finale kaldı, 1968’de de Saklambaç Gazetesi’nin Fotoroman Artisti Yarışması’nda birinci oldu. Fotoromanlarda yer alan sanatçı, beyazperdeye 1968’de ‘Yedi Adım Sonra’ ile adım attı. Kısa sürede sinema filmlerinin aranan yüzleri arasına girdi.
İlk dönemlerinde “sert, haksızlığa boyun eğmeyen, delikanlı” karakterlerle tanındı. Toplumsal sorunları merkezine alan güçlü yapımlardaki rolleriyle sinema tarihinde derin bir iz bıraktı. ‘Selvi Boylum Al Yazmalım’, ‘Kara Gözlüm’, ‘Dila Hanım’, ‘Bodrum Hakimi’, ‘Devlerin Aşkı’ gibi sevilen filmlerde birlikte rol aldığı Türkan Şoray’la sinema tarihinin en ikonik çiftlerinden biri oldu. ‘Yılanların Öcü’, ‘Katırcılar’, ‘Bir Yudum Sevgi’ ve ‘Amansız Yol’ gibi Türk sinemasının köşe taşı sayılan filmlerdeki performansıyla da toplumsal hafızada yer edindi.
Yönetmenlik de yaptı
Kadir İnanır sinemanın mutfağına da girdi, 1992’de ‘Ah Gardaşım’, 1993’te ‘Savcı’ filmlerinin yönetmen koltuğuna oturdu. 90’lı yılların sonu ve 2000’li yıllarda televizyon dizilerinin yükselişiyle birlikte ekranlarda da fırtına gibi esti. Rol aldığı diziler büyük reyting başarıları yakaladı.
2013’te başlatılan çözüm sürecinde ‘Akil İnsanlar Heyeti’nde yer aldı, barışçıl adımları destekleyerek sürecin topluma anlatılması için çalıştı.
Yarım asrı aşkın kariyeri boyunca sayısız ödüle layık görülen Kadir İnanır, Türk sinema tarihinde silinmeyecek bir iz bıraktı.
