Avrupa Birliği’nin desteklediği hyperloop projesi kapsamında Hollanda’nın kuzeyindeki Veendam kentinde kurulan Avrupa Hyperloop Merkezi’nde testler sürüyor. Merkez, yaklaşık çeyrek mil uzunluğundaki test hattıyla teknolojinin geliştirilmesi için Avrupa’daki ana deneme sahası konumunda bulunuyor.
Telegraph'ın haberine göre hyperloop sistemi, vakumlu tüpler içinde hareket eden ve manyetik levitasyon teknolojisiyle raylara temas etmeden ilerleyen kapsüllerle saatte 600 milin (yaklaşık 1000 kilometre) üzerinde hızlara ulaşmayı hedefliyor. Bu hızın hayata geçirilmesi halinde Londra-Paris arasındaki yolculuğun yarım saatin altına, Paris-Amsterdam hattının ise bir saatin altına inebileceği belirtiliyor.
ABD’de gerileme, Avrupa’da devam
Hyperloop fikri uzun yıllardır gündemde olsa da, teknoloji 2013’te Elon Musk’ın yayımladığı teknik doküman sonrası ivme kazandı. ABD’de Nevada’da ilk yolculu test gerçekleştirilmiş, ancak projeyi yürüten Virgin Hyperloop şirketi artan maliyetler nedeniyle 2023’te faaliyetlerini durdurmuştu.
Avrupa Birliği ise projeyi sürdürme kararı aldı. 2024’te açılan Veendam’daki merkez, demiryolu hattının yanında konumlanan test tüpüyle dikkat çekiyor. Sistemde klasik ray altyapısı bulunmuyor; kapsüller araç üzerindeki mıknatıslar sayesinde havada asılı biçimde ilerliyor.
Şerit değiştirme testi gerçekleştirildi
Hyperloop teknolojisinin önündeki önemli teknik engellerden biri olan hat değiştirme sorunu Aralık ayında yapılan testle kısmen aşıldı. Veendam’daki test sahasında, hareketli mekanik parça kullanılmadan saatte 55 mil hızla “şerit değiştirme” denemesi gerçekleştirildi.
Test, kapsülün yönlendirme mıknatıslarının seçici biçimde devreye alınmasıyla sağlandı. Proje yetkilileri, bu gelişmenin ağ yapısına sahip bir ulaşım sistemi kurulabilmesi açısından kritik olduğunu belirtiyor. Aksi takdirde sistemin yalnızca iki nokta arasında çalışabileceği ifade ediliyordu.
Şerit değiştirme testini, Hollandalı hyperloop şirketi Hardt gerçekleştirdi. Şirket, kurucularının Elon Musk öncülüğündeki bir mühendislik yarışmasını kazanmasının ardından kurulmuştu.
Teknik ve finansal zorluklar
Uzmanlar, vakum ortamının korunmasının da önemli bir teknik zorluk olduğunu vurguluyor. Sıcaklık değişimlerine bağlı genleşme ve olası sızıntılar, sistemin sürdürülebilirliği açısından kritik başlıklar arasında yer alıyor. Çinli mühendisler özel tasarlanmış çelik-beton tüplerle bu soruna çözüm geliştirdiklerini açıklamıştı.
Bununla birlikte finansman konusu da belirsizliğini koruyor. Uzun mesafeli bir hattın inşası için büyük yatırım gerektiği, ancak özel sektör ve kamu otoritelerinin bu riski üstlenme konusunda temkinli davrandığı ifade ediliyor.
Birleşik Arap Emirlikleri, Hindistan ve İtalya’da projeler planlanırken, Çin de hyperloop ve manyetik levitasyon trenleri alanında önemli yatırımlar yapıyor. Aralık ayında Çin Ulusal Savunma Teknolojisi Üniversitesi araştırmacıları, levitasyonlu bir aracı iki saniyede saatte 435 mile çıkardıklarını duyurdu. Ülkede 1,2 millik bir hyperloop test hattı da bulunuyor.
Maliyet ve kapasite tartışması
Projenin maliyeti en çok tartışılan konular arasında yer alıyor. Proje yetkilileri altyapı maliyetlerinin yüksek hızlı trenle benzer seviyede olduğunu, ancak işletme maliyetlerinin daha düşük olacağını savunuyor. Vakum ortamında hava direncinin ortadan kalkmasının enerji tüketimini azaltacağı belirtiliyor.
Eleştirmenler ise kapasite sorununa dikkat çekiyor. Avrupa’da yolcu taşımaya uygun sertifika alan ilk kapsül, Münih Teknik Üniversitesi tarafından geliştirildi ve beş yolcu kapasitesine sahip. Uzmanlar, düşük kapasitenin bilet fiyatlarını yüksek tutabileceğini ve mevcut demiryolu altyapısının geliştirilmesinin daha rasyonel olabileceğini savunuyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
