Körfez'de yeniden tırmanan askeri gerilimin küresel petrol fiyatlarını yukarı fırlatması, havacılık dünyasında büyük bir paniğe yol açtı.
Reuters'ın haberine göre sektör temsilcileri ve havacılık yatırımcıları, Avrupa'nın finansal açıdan kırılgan havayolu şirketlerinin çok yakın bir zamanda büyük bir sarsıntı yaşayabileceğine dair güçlü sinyaller veriyor.
Gelişmeler şimdiden somut adımlarla kendini gösteriyor:
30 yıllık geçmişe sahip İngiliz düşük maliyetli havayolu devi easyJet, pandemi öncesi zirve değerinin oldukça altında bir fiyata, ABD merkezli dev bir satın alma operasyonuyla borsadan çekilip özelleşme sürecine girdi.
Baltık bölgesinin önemli taşıyıcılarından airBaltic, temerrüde düşerek borç krizi yaşamamak adına acil kısa vadeli finansman arayışına girdi.
Norveçli Norse Atlantic ise geleceğini kurtarmak için stratejik bir inceleme başlattı.
Kar tahminleri yarı yarıya indi
Havacılık sektörü her ne kadar COVID-19 pandemisinin ardından mali tablolarını düzeltmeye çalışmış olsa da, bu yıl yaşanan yakıt şoku kırılgan bilançoları yeniden gün yüzüne çıkardı.
Sektör şu anda yeniden yapılanma, satın alınma veya doğrudan iflas koruma başvurularını değerlendiriyor. Finansal danışmanlık firması Interpath yetkilileri, şu an Avrupa genelinde 4 ila 5 büyük havayolu şirketine acil finansal yapılandırma süreçleri konusunda danışmanlık verdiklerini belirtiyor.
Küresel havacılık sektörü, Orta Doğu'daki çatışmaların yakıt maliyetlerini artırmasını, kritik hava koridorlarını kapatmasını ve zaten düşük kâr marjlarıyla çalışan sektörü vurmasını gerekçe göstererek daha şimdiden yıllık kar tahminlerini neredeyse yarı yarıya düşürdü.
İngiltere merkezli havacılık analisti Rob Morris durumu, "Sanki havacılıktaki yükseliş döngüsü daha başlamadan bitti" sözleriyle özetliyor.
THY istisnası
Zorlaşan piyasa koşulları, havayolu şirketlerinin büyüme planlarına da fren yaptırdı. Havacılık devi Airbus, savaş ve ticaret gerilimlerini gerekçe göstererek önümüzdeki 20 yıllık yolcu uçağı talebi tahminlerini aşağı yönlü revize etti.
Sektör analistleri, havayolu şirketlerinin ABD, Avrupa ve Güneydoğu Asya'da kapasite artırma konusunda oldukça temkinli yaklaştıklarını vurguluyor. Sektörün eski isimlerinden Bertrand Grabowski, "Türk Hava Yolları gibi birkaç istisna dışında, havayolu şirketleri kapasite artırma konusunda son derece temkinli davranıyor" ifadelerini kullanıyor.
'Havacılıkta paranın bittiği ay şubattır'
Toplam harcamalarının üçte birinden fazlasını yakıt maliyetlerine ayıran havayolu şirketleri için en büyük risk, yaklaşan kış sezonu. Akaryakıt fiyatları son haftalarda biraz dengelenmiş olsa da, Orta Doğu’daki dalgalanmalar zayıf şirketlerin yaz sezonunda hayatta kalmaya yetecek kadar nakit yaratıp yaratamayacağı sorusunu gündeme getiriyor.
Londra merkezli havacılık uzmanı James Halstead, özellikle küçük havayolu şirketlerinin büyük bir tehlike altında olduğunu belirterek, "Şirketler yaz sezonunu bir şekilde idare edebilir ancak asıl zorluk yeni yılın başında başlayacak. Havacılıkta klasik bir durum vardır: Şirketlerin nakit parası genellikle şubat ayında tükenir" uyarısında bulunuyor.
ABD'de iflas yaşandı sırada kim var?
Avrupa'da Polonya'nın milli havayolu LOT uzun süredir satın alma iddialarının hedefindeyken, Macaristan merkezli düşük maliyetli dev Wizz Air'in bilançosundaki kırılganlıklar da analistlerin radarına girmiş durumda.
ABD pazarında yükselen yakıt, iş gücü ve bakım maliyetleri nedeniyle düşük maliyetli taşıyıcı Spirit Airlines’ın mayıs ayında tamamen iflas ederek operasyonlarını durdurması, Avrupa'da da benzer bir sürecin tetiklenebileceği endişesini artırıyor.
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) Genel Direktörü Willie Walsh da yakıt fiyatlarının yüksek kalmaya devam etmesi durumunda, bazı havayolu şirketlerinin bu maliyetlerle başa çıkamayarak ya tamamen faaliyetlerine son vereceğini ya da büyük devler tarafından yutulacağını öngörüyor.
Kaynak: Gazete Oksijen
