Pizza yapımını robotlara devretme fikri, fast-food sektöründe otomasyonun en kolay uygulanabileceği alanlardan biri gibi görünüyordu. Ancak son yıllarda bu alana giren şirketlerin önemli bölümü ya faaliyetlerini durdurdu ya da beklentilerin altında kaldı.
BBC'nin aktardığına göre Seattle'daki Moto Pizza'nın sahibi ve CEO'su Lee Kindell bunun sonuçlarını doğrudan yaşayan isimlerden biri. Restoranında kullanılan iki robotun üreticisi Picnic, mayıs ayında aniden kapanınca makineler için teknik destek de ortadan kalktı. Yaklaşık 160 bin dolarlık bu makineler kullanılmaz hale geldi.
Kindell, "başarısızlıklar" nedeniyle yeniden bir robot şirketiyle ortaklık kurup kurmayacağından emin olmadığını söylüyor. Ancak buna rağmen otomasyon fikrinden vazgeçmiş değil. Hatta kendi pizza robotunu geliştirmeye çalışıyor.
Robotik pizza sektörü, Picnic'in yanı sıra Zume, Pazzi ve pizza otomatları üreten Basil Street gibi şirketlerin de kapanmasına sahne oldu. Başlangıçta basit görünen pizza üretim sürecini otomatikleştirmek, beklenenden çok daha karmaşık çıktı.
En verimlisi hala insanlar
Bank of America'nın restoran analisti Sara Senatore, robotik pizza makinelerinin beklenen başarı hikâyelerini henüz ortaya koyamadığını belirtiyor. Makinelerin zaman zaman malzemeleri yanlış yerlere bırakabildiğini söyleyen Senatore'ye göre insanlar pizza yapma konusunda hâlâ son derece verimli.
Buna rağmen bazı şirketler teknolojinin geleceğine yatırım yapmaya devam ediyor. Kanadalı Appetronix, geçen yıl Ohio'daki John Glenn Columbus Uluslararası Havalimanı'nda Donatos zinciri için 24 saat çalışan robotik pizza ünitesi kurdu.
Şirketin CEO'su Nipun Sharma, daha gelişmiş modellerle üretim hızını artırmayı hedeflediklerini söylüyor. Amaç, sonunda makinelerin her dakika bir pizza hazırlayabilmesi. Şirket ayrıca pizzaya sos sürme işlemini mevcut yaklaşık 9,5 saniyeden 1,5 saniyeye indirmek için yeni yöntemler üzerinde çalışıyor. Pizza dilimlemek için lazer ve ultrason kullanılması da araştırılan seçenekler arasında.
Ancak otomasyonun önündeki engeller yalnızca teknik değil. Restoran işletmecileri, müşterilerle insan etkileşiminin de deneyimin önemli bir parçası olduğunu düşünüyor.
Paulie Gee's pizza restoranlarının sahibi Paul Giannone, beş yıl önce robot kullanmayacağını söylemişti. Bugün de fikrinin değişmediğini belirten Giannone, restoranlarında kişisel müşteri hizmetinin öncelikli olduğunu söylüyor.
Senatore de restoranların "insan dokunuşunu" kaybetmesinin riskli olduğunu düşünüyor. Makinelerin arızalanması halinde müşterilerin karşısında müdahale edecek bir çalışanın bulunmaması da başka bir sorun olarak öne çıkıyor.
Otomasyonun istihdam üzerindeki etkisi ise daha karmaşık bir tablo ortaya koyuyor. Kindell, Seattle Mariners'ın stadyumu T-Mobile Park'taki deneyiminde robotların pizza üretiminde gereken çalışan sayısını 10'dan ikiye düşürdüğünü anlatıyor. Ancak diğer sekiz çalışanın işten çıkarılmadığını, müşteri ilişkileri ve pizza dağıtımı gibi alanlara kaydırıldığını belirtiyor.
Teknolojinin başarısız olan girişimlerden sonra da gelişmeye devam etmesi dikkat çekiyor. Zume'un 300'den fazla patenti, California merkezli Miso Robotics tarafından satın alındı. Miso Robotics'in CEO'su Rich Hull'a göre Zume'un fikri "çok erkendi"; müşteriler o dönemde robotların hazırladığı pizzaya hazır değildi.
Miso Robotics bugün bazı ABD fast-food restoranlarında kullanılan Flippy adlı patates kızartma robotunu geliştiriyor. Zume'dan alınan patentlerin bu teknolojinin yeteneklerini genişletmesine yardımcı olabileceği belirtiliyor.
Otomasyon fikri hala terk edilmedi
Dolayısıyla robot pizza girişimlerinin yaşadığı başarısızlıklar, otomasyon fikrinin tamamen terk edildiği anlamına gelmiyor. Aksine şirketler, daha düşük maliyetli, daha hızlı ve daha güvenilir sistemler geliştirmek için önceki deneyimlerden yararlanıyor.
Kindell de tamamen otonom pizza robotlarının sonunda mutlaka ortaya çıkacağına inanıyor. Ona göre mesele bunun mümkün olup olmadığı değil, bunu ilk kimin başaracağı.
Pizza sektöründeki tartışmanın temelinde ise iki farklı yaklaşım bulunuyor: Bir tarafta her pizzanın aynı hızda ve aynı standartta üretilmesini isteyen zincir restoranlar, diğer tarafta insan emeğini ve müşteriyle kurulan ilişkiyi deneyimin merkezine koyan işletmeler.
Bu nedenle robotların mutfaklara ne kadar hızlı gireceği yalnızca teknolojinin gelişimine değil, müşterilerin pizzayı nasıl deneyimlemek istediğine de bağlı olacak.
Kaynak: Gazete Oksijen
