Macaristan’ın batısında, Zalaegerszeg yakınlarında Avrupa Birliği (AB) fonlarıyla inşa edilen bir ulaşım projesi, planlama ve uygulama süreçlerine yönelik tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Yaklaşık 500 milyon forintlik (1,5 milyon dolar) AB desteğiyle yapılan kavşağın, bölgenin limanlara erişimini kolaylaştıracak bir demir yolu hattına hizmet etmesi öngörülüyordu.
Aradan geçen yıllara rağmen söz konusu demir yolu hattının hala inşa edilmemiş olması, projeye ilişkin eleştirilerin artmasına neden oldu.
Macaristan Başbakanı Viktor Orban'ın muhalifleri, AB fonlarıyla finanse edilen bu tür inşaat projelerinin, hükümetin 16 yıllık iktidarında kurduğu ekonomik sistemin birer anıtı olduğunu söylüyor.
Muhaliflere göre Orban’ın seçim başarısı, bir yandan AB’yi "yozlaşmış, liberal ve yıkıcı bir güç" olarak yaftalayıp halka şirin görünürken, diğer yandan birlikten gelen devasa paraları memnuniyetle kabul etme stratejisine dayanıyor.
Bu paraların çoğu, bloğun daha fakir üyelerinin Batı’daki zengin komşularına yetişmesi için tasarlandı.
Pazar günü yapılacak kritik seçim öncesinde rakipleri, Macaristan’ın bu yatırımların karşılığında ne gösterdiğini soruyor; tamamlanmamış veya gereksiz görülen "gösteriş projelerini" işaret ediyor.
En büyük 'rant avcısı'
Bölgede faaliyet gösteren Oriens yatırım firmasının kurucusu Krisztian Orban, "Orban, 2010’lu yıllarda Avrupa Birliği'nin en büyük rant avcısıydı.
Orban’ın komşu ülkelere kıyasla AB fonlarını çekme konusundaki olağanüstü başarısına dikkat çekerek, "Muazzam miktarda parayı içeri sokmayı başardı" sözlerini kullandı.
Budapeşte Yolsuzluk Araştırma Merkezi Direktörü Istvan Janos Toth ise kavşağı, inşası ve bakımı pahalı olan ancak çok az değer sağlayan projeler için kullanılan bir terim olan "beyaz fil" (white elephant) örneği olarak nitelendiriyor. Toth, "Avrupa fonları olmasaydı Orban bu sistemi kuramazdı" ifadelerini kullandı.
Ormanı olmayan yürüyüş yolu
Zalaegerszeg’deki kavşak tek örnek değil. Eski ABD Macaristan Büyükelçisi David Pressman, görev süresi boyunca bu projelerin bazılarının absürtlüğüne dikkat çekmişti. Pressman, sosyal medyada ormanı olmayan bir arazide inşa edilen "orman kanopisi yürüyüş yolu" fotoğraflarını paylaşarak durumu tiye almıştı.
Macar medyasında yer alan diğer örnekler arasında, turistlerin manzarayı izlemesi için yapılan ancak boyu bir metreden bile kısa olan "gözetleme kuleleri" bulunuyor.
Pressman’a göre, Avrupa'nın en yozlaşmış ülkesi olarak kabul edilen bir liderin, ailesinin biriktirdiği serveti açıklamak yerine "medeniyetler çatışmasından" bahsetmesi çok daha kolay.
Seçim öncesi fon krizi ve muhalefetin yükselişi
2022 yılından bu yana Avrupa Komisyonu, demokratik gerileme ve yargı bağımsızlığı endişeleri nedeniyle Macaristan’a verilen yaklaşık 18 milyar avroluk (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın %10'u) fonu dondurmuş durumda.
Muhalefetteki Tisza Partisi lideri Péter Magyar, AB’nin endişelerini gidererek bu fonları serbest bırakma vaadiyle kampanyasını yürütüyor. Anketlerde Orban’ın Fidesz partisinin 10 puandan fazla önünde olan Magyar, Orban ve çevresini, ülke yoksullaşırken kendilerini zenginleştirmekle suçluyor.
Zalaegerszeg Belediye Başkanı Balaicz ise umutlu olduğunu belirtiyor.
Hükümet demir yolunu inşa ederse, lojistik desteği için 3 milyon dolar daha harcayarak ikinci bir kavşak yapacaklarını söylüyor. Elbette o para da yine bir AB fonundan gelecek.
Kaynak: Gazete Oksijen
