Türkiye, Orta Doğu’daki savaşın tetiklediği gelişmekte olan piyasalardaki geniş çaplı satış dalgası ve rezervlerdeki erimenin ardından, yaklaşık bir yıl aradan sonra yerel bankalarla döviz karşılığı swap işlemlerini yeniden başlattı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, salı günü toplam 10 milyar dolarlık üç ayrı dolar-TL swap ihalesi açtı. Bir hafta ile bir ay arasında değişen vadelerde gerçekleştirilen bu işlemler kapsamında banka, TL karşılığında bankalardan döviz borçlanacak.
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, swap işlemlerinin yeniden başlamasının “sistemde döviz likiditesine ilişkin bir sorun olmadığını ve uygulanan kur rejiminin sağlıklı işlediğini gösterdiğini” söyledi.
Bu adım, para otoritesinin mart ayında bankalararası piyasadan yaklaşık 2 trilyon lira (45 milyar dolar) çekmesinin ardından geldi. Bu sıkılaştırma hamlesi, para politikasında sıkı duruşun korunmasını hedefliyordu. ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı başlattığı savaş ise riskli varlıklardan çıkışları hızlandırarak gelişmekte olan ülke para birimlerinde genel bir değer kaybına yol açtı.
Türk lirası ise görece daha sınırlı bir kayıp yaşadı. Savaşın başlangıcından bu yana yüzde 1,2 değer kaybeden lira, Güney Afrika randındaki yüzde 6,8 ve Şili pesosundaki yüzde 6,5’lik düşüşlere kıyasla daha dayanıklı bir performans sergiledi.
Buna karşın piyasadaki TL likiditesinin daralması bankaların tepkisine neden oldu. Bazı banka yöneticileri, sıkışıklığın giderilmesi için swap işlemlerinin yeniden başlatılması çağrısında bulunmuştu.
Merkez Bankası, mart ayı başında fonlamayı politika faizi olan yüzde 37 yerine daha yüksek maliyetli yüzde 40’lık gecelik borç verme faizi üzerinden sağlayarak parasal koşulları daha da sıkılaştırmıştı.
Geçmişte, yerel bankalarla yapılan döviz swap işlemleri, gerçek döviz girişleri olmadan rezervleri geçici olarak artırdığı gerekçesiyle eleştirilmişti. Bloomberg verilerine göre Türkiye’nin brüt döviz rezervleri 20 Mart’a kadar olan üç haftalık dönemde 12 milyar dolardan fazla azaldı.
Savaşın başlamasından bu yana Merkez Bankası’nın, liranın gelişmekte olan piyasalarda görülen dalgalanmalardan korunması için altın satışları ve swap işlemleri dahil olmak üzere rezervlerinden 30 milyar doların üzerinde harcama yaptığı belirtiliyor.
