Formula 1, Afrika kıtasına 30 yılı aşkın aranın ardından geri dönmeye hazırlanıyor. Ruanda, motor sporlarının en üst düzey organizasyonuyla 10 yıllık anlaşma imzaladı. Afrika Grand Prix’sinin 2030’ların başında başlaması planlanıyor.
Yarışlar, başkent Kigali’nin yaklaşık 40 kilometre güneyindeki Bugesera bölgesinde, yeni uluslararası havalimanının yanında inşa edilecek özel bir pistte düzenlenecek. Pist projesini eski Formula 1 pilotu Alex Wurz tasarladı. Projenin inşaat sürecinde, uzun yıllardır Formula 1 pistleri tasarlayan Tilke ve DAR şirketleri de WurzDesign ile birlikte çalışacak.
Formula 1 yönetimi, Ruanda yarışının sporun Afrika’daki bilinirliğini artırmasını hedefliyor. Kıtada 100 milyondan fazla Formula 1 taraftarı bulunduğunu belirten Ruanda Devlet Başkanı Paul Kagame, anlaşmanın gençlere sporu kendi ülkelerinde izleme ve mühendislikten pilotluğa kadar farklı alanlarda kariyer yapma fırsatı sunacağını söyledi. Kagame, projenin yalnızca bir yarış hafta sonundan ibaret olmayacağını; istihdam, turizm ve yeni iş fırsatları yaratmasını beklediklerini ifade etti.
Formula 1 Başkanı Stefano Domenicali de anlaşmayı spor açısından önemli bir dönüm noktası olarak nitelendirdi. Domenicali, Afrika’nın Formula 1’in geleceğinde her zaman önemli bir yer tuttuğunu ve kıtaya uzun vadeli bir taahhütle dönmek istediklerini belirtti. Böylece Formula 1, yarış düzenlediği kıtalar arasına Afrika’yı da yeniden ekleyecek.
Ancak anlaşmanın insan hakları tartışmalarını da beraberinde getirmesi bekleniyor. Ruanda, uluslararası spor organizasyonları ve kulüpleri üzerinden ülkenin imajını güçlendirmeye çalıştığı gerekçesiyle daha önce de “sportswashing” eleştirileriyle karşılaştı. Ülkenin Arsenal ve Aston Villa futbol kulüpleriyle yaptığı sponsorluk anlaşmaları da bu tartışmaların odağında yer aldı.
Ruanda’nın komşusu Demokratik Kongo Cumhuriyeti de ülkeye karşı Uluslararası Adalet Divanı’nda dava açtı. Kongo, Ruanda’yı soykırımın önlenmesi, ırk ayrımcılığı, kadın hakları ve işkenceye ilişkin uluslararası anlaşmaları ihlal etmekle suçluyor. Ruanda ile ilgili insan hakları tartışmalarının, Formula 1 anlaşmasıyla birlikte yeniden gündeme gelmesi bekleniyor.
Formula 1 yönetimi ise sporun olumlu bir değişim yaratabileceğini savunuyor. BBC’ye konuşan bir Formula 1 sözcüsü, organizasyonun Afrika’daki milyonlarca insana sporu tanıtma ve ilham verme fırsatı sunduğunu söyledi.
Afrika’da en son 1993’te yarış düzenlendi
Formula 1 Dünya Şampiyonası kapsamındaki ilk Afrika yarışı, 1958’de Fas’ta düzenlendi. Güney Afrika ise 1960’larda ve 1970’lerde takvimin önemli duraklarından biri oldu. Apartheid döneminde Doğu Londra ve Kyalami pistlerinde düzenlenen yarışların ardından ülke, 1992 ve 1993’te Kyalami’de yeniden ev sahipliği yaptı. O tarihten bu yana Afrika kıtasında Formula 1 yarışı düzenlenmedi.
Güney Afrika, son yıllarda Kyalami ve Cape Town gibi farklı lokasyonlarla Formula 1 takvimine dönmek için görüşmeler yürüttü ancak anlaşma sağlanamadı.
Ruanda’daki yarışın takvimde hangi döneme yerleştirileceği henüz belli değil. Formula 1’in mart-mayıs arasındaki yoğun yağış mevsiminden kaçınması bekleniyor. Ekim-kasım döneminde de daha kısa bir yağış mevsimi yaşanıyor. Organizasyon yönetimi ayrıca sezonun toplam yarış sayısını 24’ün altında tutma taahhüdünü sürdürüyor.
