09 Aralık 2023, Cumartesi
Haber Giriş: 21.11.2023 09:20 | Son Güncelleme: 21.11.2023 09:35

iPhone'a binlerce lira ödüyorsunuz ama hala Apple kontrol ediyor

Apple müşterileri son yıllarda olan çeşitli arızalardan kaçabilmek için cihazlarını teknoloji devinin mağazalarında tamir etmek zorunda kalmaktan şikayetçi. New York Times iPhone'ların tamir bilmecesini yazdı: Satın alındıktan sonra cihazın sahibi müşteri mi yoksa üretici mi?
iPhone'a binlerce lira ödüyorsunuz ama hala Apple kontrol ediyor

Tripp Mickle, Ella Koeze ve Brian X. Chen / The New York Times

Yıllar boyunca bir iPhone'u tamir etmek için yardım almak kolaydı. Çatlak ekranlar ve bozuk kameralar sorunsuzca dakikalar içinde değiştirilebiliyordu. Ancak 2017'den bu yana iPhone onarımları tam bir mayın tarlasına dönüştü. Yeni piller uyarı mesajlarını tetikleyebiliyor, değiştirilen ekranlar telefonun parlaklık ayarlarını devre dışı bırakabiliyor ve değiştirilen selfie kameraları arızalanabiliyor.

Arıza oranı yılda yüzde 20 artıyor

Arızalar, Apple'ın iPhone'ları satın aldıktan sonra bile kontrol etmesini sağlayan yazılım yazma uygulamasının bir sonucu. Otomobil mağazaları ve işinizi kendiniz yaptığınız tamirciler tarafından jenerik parçalarla tamir edilebilen otomobillerin aksine, yeni iPhone'lar orijinal bileşenlerin seri numaralarını tanıyacak şekilde kodlandı ve parçalar değiştirilirse arızalanabiliyor. iPhone bileşenlerini analiz eden ve kendin yap onarımları için parçalar satan bir şirket olan iFixit'e göre, şirketin cihazın kilidini açmak için yüz tanıma sistemini tanıttığı 2017'de üç olan iPhone parçası sayısı bu yıl yedi oldu. Parçaların arızaya neden olma oranı, yalnızca bir onarımın soruna neden olduğu 2016'dan bu yana yılda yaklaşık yüzde 20 artıyor.

Bir dizi testte iFixit, aynı model çalışan iPhone'lar arasında değiştirildiğinde hangi parçaların sorunlara neden olduğunu belirliyor. Sonuçlar, sonraki iPhone nesilleriyle birlikte arıza sayısının arttığını ortaya koyuyor. Parça eşleştirme olarak bilinen yazılım fenomeni, Apple müşterilerini, parça ve işçilik için daha yüksek fiyatlar talep eden mağazalarına veya yetkili onarım merkezlerine yönelmeye teşvik etti. Son yıllarda, yalnızca onaylı parçalar ve onaylı onarımlar sorunların önüne geçti. Kırılan bir ekranın değiştirilmesi genellikle yaklaşık 300 dolara mal oluyor, bu da üçüncü taraf bir ekran kullanan bağımsız bir mağazadan 100 dolar daha fazla.

Sigorta için yılda 9 milyar dolar kazanıyor

Başka bir şekilde ifade etmek gerekirse: Bir yıllık bir iPhone 14'ün kırık ekranını değiştirmenin maliyeti, Apple'ın takas kredisi olarak 430 dolar değer biçtiği telefonun değerine neredeyse eşit. Apple'ın onarımlar üzerindeki baskısı, müşterilerin ücretsiz pil değişimi ve ekran onarımı sağlayan AppleCare olarak bilinen cihaz sigortası için 200 dolara kadar harcama yapmaları için bir teşvik oluşturuyor. Apple bu hizmet için yılda tahmini 9 milyar dolar tahsil ediyor.

Bu durum aynı zamanda Apple'ın sürdürülebilirlik konusundaki kararlılığına ilişkin soru işaretlerini de beraberinde getirirken, bağımsız onarım savunucuları şirketin karbon emisyonlarını azaltma hedeflerine, onarım maliyetlerini düşürerek daha etkin bir şekilde ulaşabileceğini ve böylece insanları yeni cihaz almak yerine cihazlarının bakımını yapmaya teşvik edebileceğini söylüyor.

Self servis onarım programı oluşturulacak

Bir Apple sözcüsü, şirketin müşterinin bir cihazı tamir etme hakkını desteklediğini ve yardımcı olmak için bir self servis onarım programı oluşturduğunu söyledi. Sözcü, "Ürünlerinin servise ihtiyacı olduğunda müşterilerimize en iyi seçenekleri sunmak için yenilikler yapıyoruz" dedi. New York'tan California'ya kadar eyalet yetkilileri onarımları kolaylaştırmayı amaçlayan yasalarla karşılık verdi. Biden yönetimi, Federal Ticaret Komisyonu'nu akıllı telefon üreticilerinin bağımsız onarımları kısıtlamasını engelleyecek kurallar geliştirmeye teşvik etti. Ancak düzenlemelerin çoğu parça eşleştirmesi konusunda açık kısıtlamalar içermiyor.

Daha hızlı çipler ve daha ucuz bellekler günlük ürünleri minyatür bilgisayarlara dönüştürdükçe, onarımları kontrol etmek için yazılım kullanmak elektronik, beyaz eşya ve ağır makinelerde yaygın hale geldi. HP benzer bir uygulamayı, insanları daha düşük fiyatlı alternatifler yerine kendi mürekkep kartuşlarını almaya teşvik etmek için kullandı. Tesla bunu birçok arabaya dahil etti. John Deere ise bunu çiftlik ekipmanlarına yerleştirerek tamir işçileri tarafından tamir edilmeyen makineleri devre dışı bıraktı.

Apple ve diğer şirketler bu uygulamayı müşterilerin güvenliğini ve şirketin markasını koruduğunu söyleyerek savundu. Şirket, arızalı bir yüz tarayıcı gibi kalitesiz parçaların telefonun güvenliğini tehlikeye atabileceğini ve bağımsız bir dükkanın bir onarımı berbat etmesi durumunda müşterinin genellikle dükkan yerine Apple'ı suçladığını söyledi. Bu uygulama aynı zamanda Apple'ın cihazdaki parçaların bir kaydını oluşturmasına olanak tanıyor ve bu da ikinci el telefon alıcılarına yardımcı olabiliyor.

Ancak parçaların yazılımla eşleştirilmesindeki artış, onarımları daha ucuz ve kolay hale getirmek isteyen bir hareketi canlandırdı. Aralarında iFixit'in de bulunduğu destekçiler, cihazların ömrünü uzatmanın çevre ve müşterilerin cüzdanları için daha iyi olacağını söylüyor. Yetkilileri, onarımları basitleştirmeye çağırdılar ve sordular: Satın alındıktan sonra cihazın sahibi kim? Müşteri mi yoksa üretici mi?

Büyük ölçüde küçük bağışçılar tarafından finanse edilen kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan U.S. PIRG adına onarım mevzuatı için eyaletlerde lobi yapan Nathan Proctor, "Bir onarım yapmadan önce temelde izin istemeniz gerekiyor" dedi. Geçtiğimiz yıl New York, Minnesota ve Kaliforniya, elektronik üreticilerinin üçüncü taraflara parça, araç ve kılavuz sağlamasını gerektiren yasa tasarılarını kabul etti.

Yıllarca bu tür kurallara karşı lobi faaliyeti yürüttükten sonra Apple, Kaliforniya'nın yasasını desteklemek ve ABD genelinde bu yasaya uymak için imza attı. Geçtiğimiz ay Beyaz Saray'da düzenlenen bir etkinlikte onarım hakkından bahseden Apple'ın onarım hizmetleri başkanı Brian Naumann, Apple'ın federal hükümeti de benzer kuralları benimsemeye teşvik ettiğini söyledi. Naumann, "Apple, tüketicilerin cihazlarını onarma seçeneklerini genişletmek için önemli adımlar attı, bunun tüketicilerin bütçeleri ve çevre için iyi olduğunu biliyoruz" dedi.

Ancak Kaliforniya mevzuatı, Apple'ın onarım sürecini kontrol etmek için yazılım kullanma uygulamasını doğrudan ele almadı. Portland dışındaki bir bölgeyi temsil eden Demokrat Senatör Janeen Sollman, Apple ve diğerlerinin onarımlar üzerinde kısıtlamalara sahip olmasını yasaklayacak bir eyalet yasasını geçirmeyi amaçlayan bir grup milletvekilinin bir parçası.

Oregon mevzuatı ilerledikçe Apple, milletvekillerini yasanın kapsamını daraltmaya teşvik etti. Sollman, Apple'ın bu yıl Silikon Vadisi'ndeki genel merkezini ziyaret etmeleri için yarım düzine yasa koyucuya ödeme yaptığını ve onarımlar için güvenlik ve emniyetin ne kadar önemli olduğunu etkilemeye çalıştığını söyledi. Kaliforniya'dan ikna olmadan ayrıldı. Sollman, "'Bunu daha erişilebilir hale getiriyorsunuz ama nihai kontrol sizdeyse bu gerçek bir onarım hakkı değildir' dedim" dedi.

© 2023 The New York Times Company