Dana G. Smith / The New York Times
Daha uzun ve sağlıklı yaşamanın yollarını araştıran bilim insanları, kişinin yaşlanma sürecindeki genel durumunu ölçmek için “içsel kapasite” kavramını öne çıkarıyor.
Dünya Sağlık Örgütü tarafından 2015'te tanımlanan bu yaklaşım, yalnızca hastalıkların varlığına değil kişinin günlük yaşamını ne kadar iyi sürdürebildiğine odaklanıyor.
İçsel kapasite; bilişsel yetenekler, hareket kabiliyeti, görme ve işitme, psikolojik durum ile enerji ve fiziksel dayanıklılık olmak üzere beş temel alandaki performans üzerinden değerlendiriliyor.
Yaşlanmadaki değişimler erken fark edilebilir
Araştırmalar, içsel kapasitenin özellikle ileri yaştaki kişilerde engellilik ve ölüm riskiyle bağlantılı olduğunu gösteriyor. Ancak uzmanlara göre asıl önemli olan, kişinin bu kapasitesinin yıllar içinde nasıl değiştiğini takip edebilmek.
Bu yöntem, herhangi bir hastalık ortaya çıkmadan önce fiziksel veya zihinsel gerilemenin fark edilmesine ve daha erken müdahale edilmesine yardımcı olabilir.
Uzmanlar, mevcut testlerin genç ve sağlıklı bireylerde yeterince farklı sonuçlar vermediği için içsel kapasiteyi daha genç yaşlarda da ölçebilecek yeni yöntemler üzerinde çalışıyor.
İlaçların yaşlanmaya etkisi böyle ölçülebilir
İçsel kapasite, yaşlanmayı yavaşlatmayı hedefleyen ilaçların etkisini ölçmek için de kullanılabilir. Çünkü bir ilacın insan ömrünü gerçekten uzatıp uzatmadığını belirlemek, onlarca yıl sürebilecek araştırmalar gerektiriyor.
ABD'de sağlık araştırmalarını destekleyen ARPA-H tarafından yürütülen yeni bir programda bilim insanları, içsel kapasitenin yaşam süresi ve kişinin günlük işlevleriyle ilişkisini araştırıyor. Ayrıca egzersiz gibi yaşam tarzı değişikliklerinin ve bazı mevcut ilaçların bu kapasiteyi geliştirip geliştiremeyeceği inceleniyor.
Henüz kesin sonuç yok
Fransa'da yaşlıların içsel kapasitesini düzenli olarak takip eden ve sonuçlara göre kişiye özel öneriler sunan çalışmalar da yürütülüyor. Benzer bir araştırma ABD'de de başlatıldı.
Ancak uzmanlar, içsel kapasiteyi artırmaya yönelik müdahalelerin insanların daha uzun yaşamasını sağlayıp sağlamadığının henüz kanıtlanmadığını vurguluyor.
Araştırmalar olumlu sonuç verirse, içsel kapasite gelecekte yaşlanmayı önleyen ilaçların etkinliğini değerlendirmede kullanılan önemli etkenlerden biri olabilir.
© 2026 The New York Times Company
Kaynak: Gazete Oksijen
