Max Bearak and Henrik Pryser Libell / New York Times
Venezuela’nın muhalefet lideri ve geçen yılın Nobel Barış Ödülü sahibi Maria Corina Machado, Perşembe günü Beyaz Saray’da düzenlenen bir görüşmede ödülünü Başkan Donald Trump’a takdim etti.
Trump, birkaç saat sonra sosyal medyadan teşekkür mesajı paylaştı ve şu notu düştü:
“Maria, yaptığım çalışmalar için Nobel Barış Ödülünü bana takdim etti. Bu karşılıklı saygının ne kadar harika bir göstergesi. Teşekkürler Maria!”
Beyaz Saray, Trump’ın ödülün çerçeveli halini elinde tuttuğu bir fotoğrafı sosyal medyada paylaştı. Fotoğraftaki yazıda Trump’ın “Özgür bir Venezuela’yı güvence altına almak için sergilediği prensipli ve kararlı eylemlerin” tanındığı belirtiliyordu. Ancak Nobel Komitesi, Barış Ödülünün devredilemez olduğunu ifade etti.
Machado ise Trump ile görüşmesinin ardından gazetecilere yaptığı açıklamada ödülü takdim etmesini “özgürlüğümüze yönelik benzersiz bağlılığının bir takdiri” olarak tanımladı.
Trump aylarca 'hak ettim' ifadesini kullanmıştı
Bu son derece sıra dışı jest, Amerikan başkanının aylardır hak ettiğini iddia ettiği ödülü Machado’nun kazanmasının ardından geldi. Machado, Venezuela’da demokratik geçişi barışçıl yollarla sağlamaya çalıştığı için ödüllendirilmişti.
Machado, ödülü aldıktan sonra sık sık ödülü Trump’a adadı ve yaklaşık iki hafta önce Venezuela’nın uzun süreli otoriter lideri Nicolas Maduro’yu deviren ABD askeri operasyonunu övdü.
Trump da birçok kez ödülü hak ettiğini savunmuş, çok sayıda savaşı bitirdiğini söyleyerek Norveç’i eleştirmişti.
Uyuşturucu operasyonları ve bombardımanlar
Machado, ülkesindeki ABD müdahalesini desteklemesine rağmen, Trump’ın uyuşturucu kaçakçılığı yaptığı iddia edilen teknelere yönelik bombardımanlarına dair sessiz kaldı. Amerikan saldırılarında 100’den fazla kişinin öldüğü bildirildi.
Machado’nun Trump ile yaptığı görüşmeden ne elde ettiği net değil. Maduro’nun devrilmesinden sonra Trump, Machado’yu iktidara taşımayı reddederek, “Çok iyi bir kadın ama ülkeyi yönetmek için gereken saygıya sahip değil” sözlerini kullandı.
2024 seçimlerinde neler yaşanmıştı?
Venezuela’nın 2024 başkanlık seçimlerinde bağımsız doğrulanan oy sayımları Machado’nun partisinin Maduro’yu açık farkla yendiğini gösterdi. Venezuelalı yetkililer yine de Maduro’yu galip ilan etti ve sonuçlara itiraz edenlere yönelik sert bir baskı kampanyası başlattı.
Machado: Trump'ın durumu bilme seviyesinden etkilendim
Perşembe günü Washington’da destekçilerine ve gazetecilere konuşan Machado, ülkesinin durumuna dair Trump’ın ne kadar net olduğunu ve “ne kadar önemsediğini” söyleyerek “etkilendiğini” ifade etti.
Machado’nun Trump’a yakınlaşma hamleleri, ödülün verildiği Norveç’te alay ve tepkiyle karşılandı.
Ödül sadece prestijli değil, aynı zamanda Norveç’in başlıca yumuşak güç aracı olarak görülüyor ve Trump Norveç’te popüler değil. Bu bağlamda elbette Nobel Enstitüsü, krizi kontrol altına almaya çalışıyor.
Machado’nun Fox News’e verdiği röportajda ödülü Trump ile paylaşabileceğini söylemesinin ardından, enstitü kuralları hatırlattı:
'Bir Nobel Ödülü açıklandıktan sonra iptal, paylaşım veya transfer edilemez. Karar kesindir ve sonsuza dek geçerlidir'
Nobel Komitesi tartışmaya girmiyor
Machado Washington’a gitmeden bir gün önce, komitenin sekreteri ve enstitünün direktörü Kristian Harpviken, tartışmanın derinleşmesine rağmen daha ileri açıklama yapmayı reddetti ve “Ödül, komite kararını verdiği andaki katkılara göre verilir.” değerlendirmesinde bulundu.
Bu açıklama birçok Norveçli için yetersiz kaldı.
Norveç’te kamuoyu: Savaş oyunlarına alet edildi
Norveçli haftalık Morgenbladet yazarı Lena Lindgren gelişmelerle ilgili şöyle dedi:
“Nobel Komitesi, barış ödülü sahiplerinin daha sonra ödülün niyetine aykırı eylemlerde bulunmasını engelleyemez. Ama yeni olan şey, ödülün şimdi siyasi, hatta savaşçı bir oyunda kullanılıyor olması.”
Venezuela’da da tepkiler var
Machado’nun Washington ziyareti Venezuela’da iktidarda olanlar tarafından da alaya alındı.
Başkent Karakas’ta konuşan Venezuela’nın geçici lideri Delcy Rodriguez ki Maduro devrildikten sonra Trump yönetiminin desteğiyle görevi devralmıştı üstü kapalı şekilde Machado’yu hedef aldı ve şu sözleri kullandı:
“Bir gün geçici başkan olarak Washington’a gitmem gerekirse başım dik giderim, diz çökmüş değil.”
Norveç’te Trump'a bakış olumsuz
Nobel Enstitüsü’nün eski araştırmacılarından Asle Sveen’e göre tartışmayı olağanüstü kılan şey, Norveçlilerin Trump’a karşı özellikle olumsuz yaklaşımı. Sveense göre durum şu sözlerle tarif edilebilir:
“Machado, Barış Ödülünü son derece tartışmalı bir başkana adadı. Norveç’te hemen herkes Trump’ın liberal demokrasiye saldırdığını düşünüyor.”
Norveçli tabloid Nettavisen’in ödül açıklanmadan önce yaptığı ankette, Trump’ın Ukrayna veya Gazze’de barışı sağlamada kilit rol oynasa bile ödülü almasına halkın %75’inin karşı çıktığı ortaya çıktı.
Kaçış ve ödül töreni
Venezuela’daki 2024 seçimlerinin ardından Machado bir yılı aşkın süre saklandı. Aralık ayında ödülü almak üzere gizlice Norveç’e gitti. Törene katılamadı ancak Oslo’da destekçilerini selamladı.
Kaçışı, özel operasyon ve istihbarat eğitimi almış ABD’li gazilerin işlettiği bir şirket tarafından organize edildi. Aralarında Florida’nın eski Cumhuriyetçi senatörü ve şimdinin ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun da bulunduğu Amerikalı siyasetçiler, 2024’te Nobel Komitesi’ne bir mektup göndererek Machado’yu destekledi.
Mektupta Machado’nun 'zorbalara karşı barışçıl direnişi, sarsılmaz ahlaki pusulası, saldırgan ve yayılmacı otoriterliğe karşı uluslararası dayanışmanın aciliyetini gösterdiği' ifade edildi.
Barış aktivisti ama aynı zamanda Trump'ı destekliyor
Machado’nun bir otoriter hükümete karşı mücadele ettiği ve büyük risk aldığı konusunda şüphe yok; hükümet muhalifleri hapsediyor, eleştirmenleri işkenceden geçiriyor, basını sansürlüyordu. Fakat Machado aynı zamanda: Trump’ın Karayip’teki askeri yığınağını benimsedi, Maduro’nun ABD seçimlerini manipüle ettiği yönündeki çürütülmüş iddiaları tekrarladı.
Trump yönetiminin “Maduro’nun aynı anda iki uyuşturucu organizasyonunu yönettiği” iddiasını yineledi.
Bu iddialar, Trump’ın desteğini almak için yanlış bilgileri yükselttiği yönünde eleştirileri güçlendirdi.
Norveç’te 'Hata değildi' diyenler de var
Barış Araştırmaları Enstitüsü Oslo araştırma direktörü Marianne Dahl ise herkesin aynı fikirde olmadığını söylüyor.
Dahl’a göre Machado’nun ABD bot saldırılarını desteklemiş olması en iyi görüntü olmasa da Machado’ya ödül 2024’teki demokrasi yanlısı çalışmaları için verildi.
Dahl, Machado’yu Nazi Almanyası, apartheid Güney Afrika, Sovyet cumhuriyetleri ve Arap Baharı sırasında kitle hareketlerini yöneten bazı geçmiş ödül sahiplerine benzetti ve şöyle dedi:
“Rahat Norveç’te oturup Trump’a tatlı konuştu diye eleştirmek kolay… Aynısını Avrupalı ve hatta Norveçli liderler de yaptı. Onların peşinde baskıcı bir rejim yoktu; Machado’nun ise vardı.”
© 2026 The New York Times Company
Kaynak: Gazete Oksijen
